Historia Siemianowic Śląskich w XX wieku nie kończy się na hutach, kopalniach i rozwoju przemysłowym. W pewnym momencie do miasta weszła także wielka historia społeczna i polityczna, która zmieniała cały kraj. Jednym z jej najważniejszych symboli było oczywiście powstanie NSZZ „Solidarność”. W przypadku Siemianowic najuczciwiej można dziś powiedzieć tak: w 1980 roku również tutaj, m.in. w Hucie Jedność, zaczęły powstawać struktury związane z „Solidarnością”.
Trzeba przy tym zachować precyzję. Nie mam pod ręką jednego, mocnego lokalnego źródła, które dawałoby dokładną dzienną datę założenia struktur „Solidarności” w Hucie Jedność. Ale mam dwa ważne punkty zaczepienia. Po pierwsze, Muzeum Miejskie w opisie swojej stałej ekspozycji wyraźnie wskazuje, że historia miasta obejmuje „wydarzenia lat 80. XX wieku – powstanie NSZZ ‘Solidarność’, wprowadzenie stanu wojennego”. To oznacza, że sam wątek „Solidarności” jest osadzony w lokalnej opowieści historycznej.
Po drugie, w roczniku muzealnym pojawia się Wiesław Mrozek, opisany jako przewodniczący NSZZ „Solidarność” Huty Jedność. To bardzo ważny trop, bo potwierdza, że „Solidarność” w hucie nie była domysłem czy ogólną atmosferą epoki, ale miała w Siemianowicach realną strukturę i konkretnych ludzi z nią związanych.
To z kolei pozwala spojrzeć szerzej. Huta Jedność była jednym z najważniejszych zakładów pracy w mieście, więc pojawienie się tam „Solidarności” oznaczało, że ogólnopolska fala niezależnego ruchu pracowniczego znalazła swój wyraźny odpowiednik także w Siemianowicach. Innymi słowy: wielka historia nie zatrzymała się na Gdańsku, Jastrzębiu czy Hucie Katowice — weszła również do siemianowickich zakładów. To jest wniosek oparty na lokalnej obecności „Solidarności” w Hucie Jedność oraz na ogólnym kontekście rozwoju związku w 1980 roku.
Ta ciekawostka jest ważna także dlatego, że pokazuje inną twarz miasta. Siemianowice nie były tylko przestrzenią produkcji i ciężkiej pracy, ale też miejscem, w którym rodziły się postawy niezależności, organizacji społecznej i oporu wobec oficjalnego systemu. W tym sensie „Solidarność” wpisuje się bardzo mocno w lokalną historię wspólnoty, a nie tylko w wielką politykę kraju. To zdanie jest interpretacją opartą na obecności „Solidarności” w lokalnych strukturach zakładowych i muzealnym ujęciu historii miasta.
Dlatego tę ciekawostkę najlepiej opowiadać nie jako suchy zapis „powstała Solidarność w hucie”, ale jako historię o tym, że w 1980 roku także w Siemianowicach, m.in. w Hucie Jedność, zaczęły powstawać struktury niezależnego ruchu związkowego, który zmienił Polskę.
„Solidarność” w Siemianowicach to nie przypis do historii kraju. To część historii samego miasta.
Pytanie do mieszkańców:
Czy chcielibyście osobny materiał o „Solidarności” w siemianowickich zakładach pracy, zwłaszcza w Hucie Jedność, oraz o ludziach, którzy tworzyli ten ruch na miejscu?