Stanisław Sakiel był twórcą siemianowickiej „oparzeniówki”, lekarzem, organizatorem i Honorowym Obywatelem Siemianowic Śląskich. Dzisiejsze Centrum Leczenia Oparzeń nosi jego imię. Za tymi tytułami stoi jednak kilkadziesiąt lat pracy: od szukania sposobów pomocy oparzonym górnikom, przez budowę zespołu i specjalistycznego oddziału, po stworzenie podstaw ośrodka znanego daleko poza Śląskiem.
21 października 2026 roku minęło sto lat od jego urodzin. To dobry moment, by wyjść poza krótkie określenie „założyciel CLO”. Stanisław Sakiel nie postawił gotowego szpitala jednym podpisem. Jego dzieło rosło przez dziesięciolecia, razem z doświadczeniem lekarzy i potrzebami chorych. Warto poznać tę drogę, bo jest również częścią historii naszego miasta.
- Stanisław Sakiel: ze Żmudzi przez Wrocław na Śląsk
- Oparzeni górnicy i problem, od którego nie odwrócił wzroku
- Siemianowice od 1960 roku: najpierw oddział urazowy
- Dlaczego oparzenia wymagały takiego podejścia?
- Czechowice-Dziedzice i Gdańsk: praca w cieniu tragedii
- Nauka, zagraniczne kontakty i przekazywanie doświadczenia
- „Sakielówka”: rehabilitacja zamiast samego liczenia łóżek
- Kiedy Stanisław Sakiel doprowadził do powstania Centrum?
- Lekarz zapamiętany również poza salą operacyjną
- Honorowy Obywatel Siemianowic i radny trzech kadencji
- Śmierć, patronat i pamięć o lekarzu
- Co z jego dzieła działa dzisiaj?
- Źródła
- Pomóż tworzyć Kroniki Siemianowic
Stanisław Sakiel: ze Żmudzi przez Wrocław na Śląsk
Urodził się 21 października 1926 roku w Powondeniu na Żmudzi, na dzisiejszej Litwie. Zdzisław Janeczek w „Siemianowickim Roczniku Muzealnym” opisuje jego pochodzenie z rodziny ziemiańskiej i młodość przerwaną wojną. W 1944 roku ukończył gimnazjum w Telszach i rozpoczął studia medyczne w Kownie. Jesienią 1945 roku musiał opuścić rodzinne strony i wyjechał z bliskimi do Polski.
Wojna przyniosła rodzinie tragedie. Według Janeczka ojciec lekarza, Zygmunt, został zamordowany w 1941 roku w Rainiai, a siostra Idalia zmarła wskutek tężca po odniesieniu obrażeń podczas bombardowania.
Dalsza droga prowadziła do Wrocławia. Tam kontynuował naukę i uzyskał dyplom lekarski w 1951 roku. Pracował krótko w Kowarach, następnie trafił do Piekar Śląskich i do katowickiego szpitala przy ulicy Francuskiej. Lekarz przybyły ze Żmudzi związał w ten sposób swoją przyszłość z przemysłowym Śląskiem.
W jego biografii spotykają się więc dwa doświadczenia: utrata rodzinnego miejsca i budowanie życia w nowym. Nie trzeba dopisywać do tego psychologicznych wyjaśnień jego późniejszej postawy. Wystarczy pamiętać, że siemianowicką część życia poprzedzała długa droga, której nie widać w samym nazwisku na szpitalnej tablicy.
Galeria: archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Oparzeni górnicy i problem, od którego nie odwrócił wzroku
Stanisław Sakiel zetknął się z oparzeniami w rzeczywistości kopalń, hut i zakładów przemysłowych. Prasowy portret Michała Tabaki z 2008 roku wskazuje na duże potrzeby chorych oraz niedostateczną organizację ówczesnej pomocy. Opisuje też zdobywanie specjalizacji urazowej i ortopedycznej oraz poszukiwanie lepszych metod leczenia.
Nie była to wyłącznie kwestia wykonania kolejnego zabiegu. Potrzebny był zespół potrafiący zajmować się szczególną grupą pacjentów i miejsce przygotowane do ich długiego leczenia. W takim rozumieniu doświadczenie lekarza trzeba było przełożyć na organizację całego oddziału. Na tym polegała zasadnicza część wyzwania, z którym Sakiel związał zawodowe życie.
Siemianowice od 1960 roku: najpierw oddział urazowy
W październiku 1960 roku, po wygraniu konkursu, Stanisław Sakiel rozpoczął organizowanie Oddziału Urazowo-Ortopedycznego Szpitala Miejskiego nr 2. Miejska Biblioteka Publiczna podaje, że w kwietniu 1962 roku został dyrektorem szpitala, a w 1972 roku powierzono mu kierowanie siemianowickim Zespołem Opieki Zdrowotnej. W ramach oddziału wydzielał łóżka dla ciężko oparzonych pracowników zakładów pracy.
W tym miejscu zaczyna się właściwa historia siemianowickiej „oparzeniówki”. Początkowo była częścią istniejącego szpitala i oddziału o szerszym profilu. Dopiero kolejne zmiany pozwalały wyodrębniać leczenie oparzeń. Dlatego rok przyjazdu lekarza do miasta, powstanie specjalistycznego oddziału i utworzenie samodzielnego Centrum oznaczają różne etapy.
Historia opublikowana przez samo CLO wskazuje rok 1966 jako początek Oddziału Leczenia Oparzeń działającego w ramach oddziału urazowo-ortopedycznego. Rok 1973 oznacza w tej relacji otwarcie nowego oddziału przeznaczonego już wyłącznie dla chorych oparzonych. Placówka określa te rozwiązania jako pionierskie w Polsce.
Dlaczego oparzenia wymagały takiego podejścia?
Oparzenie bywa potocznie kojarzone z uszkodzoną skórą. Przy ciężkich urazach ta perspektywa jest zbyt wąska. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że następstwami mogą być długotrwały ból, blizny, niepełnosprawność, problemy psychiczne i społeczne. Część pacjentów potrzebuje wielu operacji oraz rehabilitacji. Uraz może przerwać pracę zawodową i zmienić życie całej rodziny.
Ten kontekst pomaga zrozumieć znaczenie wyspecjalizowanego ośrodka. Jego zadanie nie kończy się wraz z zamknięciem rany. Dla chorego równie ważne może być późniejsze odzyskanie ruchu, samodzielności i możliwości powrotu do codziennych zajęć. Historię Sakiela warto czytać właśnie z perspektywy tak rozumianego leczenia.
Czechowice-Dziedzice i Gdańsk: praca w cieniu tragedii
Stanisław Sakiel uczestniczył jako konsultant w leczeniu ciężko oparzonych strażaków po pożarze rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach w 1971 roku. Przypomina o tym Polskie Radio w pożegnaniu lekarza z 2013 roku. Rozwijający się siemianowicki ośrodek stawał się miejscem pomocy w sytuacjach, w których jednocześnie poszkodowanych było wielu ludzi.
Ta sama relacja łączy jego ogólnopolską rozpoznawalność z katastrofami przemysłowymi oraz pożarem podczas koncertu w Hali Stoczni Gdańskiej. Widzowie poznawali lekarza z serwisów informacyjnych. Dla pacjentów i ich bliskich był jednak przede wszystkim człowiekiem uczestniczącym w walce o zdrowie, a nie postacią telewizyjną.
Warto tu dopilnować kolejności wydarzeń. Państwowa Straż Pożarna datuje pożar hali w Gdańsku na 24 listopada 1994 roku. Decyzja o powołaniu Centrum zapadła wcześniej, w maju. Nie należy więc przedstawiać listopadowej tragedii jako przyczyny majowej decyzji, choć obie sprawy pojawiają się obok siebie w skrótowych historiach ośrodka.
Nauka, zagraniczne kontakty i przekazywanie doświadczenia
Stanisław Sakiel budował także środowisko uczące się leczenia oparzeń. Według relacji MBP lekarze nawiązywali współpracę z ośrodkami w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Francji. Wspominający go Henryk Lendor podkreślał otwartość na technologie, monitoring sal oraz możliwość rozmowy pacjentów z rodzinami przez komunikatory.
W 1995 roku Stanisław Sakiel uzyskał stopień doktora nauk medycznych w Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. W latach 1991–1995 przewodniczył Polskiemu Towarzystwu Leczenia Oparzeń. Był autorem prac naukowych i nauczycielem lekarzy. Nie sprowadzał więc swojego doświadczenia do wiedzy dostępnej tylko w jednym gabinecie.
O tym, jak zapisał się w pamięci środowiska, świadczy także wspomnienie opublikowane w „Chirurgii Plastycznej i Oparzeniach” w 2019 roku. Podpisali je m.in. Mariusz Nowak, Marek Kucharzewski i Piotr Wróblewski. Już w streszczeniu autorzy przedstawiają Sakiela jako twórcę siemianowickiego oddziału i pioniera leczenia oparzeń w Polsce.
„Sakielówka”: rehabilitacja zamiast samego liczenia łóżek
Szczególnie ciekawy ślad pozostawiła Aleksandra Siembiga w „Gońcu” z października 1998 roku. Jej artykuł nosił tytuł „Oparzeniówka czyli «Sakielówka»”. Stanisław Sakiel występował w nim jako ordynator oddziału w Szpitalu nr 2. Autorka opisywała zmniejszenie liczby łóżek na rzecz zaplecza rehabilitacyjnego i fizykoterapii.
To konkret pokazujący sposób myślenia o chorym. Miejsce w sali szpitalnej było potrzebne, ale nie stanowiło całego leczenia. Wygospodarowanie przestrzeni do odzyskiwania sprawności miało sens właśnie dlatego, że pobyt i powrót do zdrowia trwały długo. Ówczesnego oddziału nie da się więc oceniać wyłącznie przez liczbę łóżek.

Kiedy Stanisław Sakiel doprowadził do powstania Centrum?
Oficjalna historia CLO wskazuje dwie kluczowe daty. 25 maja 1994 roku wojewoda katowicki powołał Centrum Leczenia Oparzeń. Następnie zaadaptowano na jego potrzeby zabytkowy budynek szpitalny. 31 lipca 1998 roku placówka została wpisana do rejestru samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jej pierwszym dyrektorem był Zbigniew Wypych.
Odpowiedź na pytanie o Sakiela jako inicjatora brzmi więc: tak, to on stworzył medyczne i organizacyjne podstawy siemianowickiej „oparzeniówki”. Trzeba jednak odróżnić tę rolę od formalnego kierowania nowym, samodzielnym szpitalem. Określenie „twórca Centrum” opisuje wieloletnie dzieło, nie dowodzi pełnienia każdego stanowiska w jego strukturze.
Co ważne, przywołany reportaż z 1998 roku opisywał działający nadal oddział Sakiela i nowo otwarte Centrum jako odrębne placówki. Pojawiał się w nim postulat współpracy zamiast rywalizacji. To współczesne wydarzeniom świadectwo pokazuje, że przemiany organizacyjne były bardziej złożone niż prosta zmiana tabliczki na drzwiach.
Nie umniejsza to zasług lekarza. Pozwala natomiast zobaczyć rzeczywistą skalę zadania: obok leczenia potrzebne były decyzje administracyjne, budynki, finansowanie i praca wielu osób. Dobra biografia powinna zachować zarówno rolę inicjatora, jak i miejsce jego współpracowników.
Lekarz zapamiętany również poza salą operacyjną
W lokalnym wspomnieniu z 2019 roku przytoczono opowieść Zenona Kaczmarzyka, dawnego wiceprezydenta miasta. Podczas ostrej zimy miało zabraknąć osoby obsługującej szpitalną kotłownię. Kaczmarzyk wspominał, że razem z Sakielem podjęli się pracy przy piecu, by przywrócić ogrzewanie.
To anegdota z relacji uczestnika, nie udokumentowany protokół zdarzenia. Warto ją jednak zachować z taką właśnie atrybucją. Pokazuje, jak opowiadali o lekarzu ludzie, którzy go znali: jako o człowieku gotowym zająć się także bardzo przyziemnym problemem szpitala.
Wielkie określenia, takie jak „legenda” czy „wybitny lekarz”, niewiele wyjaśniają bez podobnych szczegółów. Znacznie więcej mówią decyzje o rehabilitacji, budowaniu zespołu i organizowaniu warunków leczenia. Dopiero z nich składa się obraz osoby, której nazwisko stało się częścią potocznej nazwy oddziału.
Honorowy Obywatel Siemianowic i radny trzech kadencji
Stanisław Sakiel otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Siemianowic Śląskich uchwałą Rady Miasta z 21 listopada 1991 roku. Taką datę podaje samorządowy biogram w „Nowych Siemianowicach”. Wśród jego odznaczeń wymienia również Złoty Krzyż Zasługi i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Z miejskiego życia nie wycofał się po uzyskaniu honorowego tytułu. Rocznik muzealny odnotowuje trzy kadencje w Radzie Miasta: 1990–1994, 1994–1998 i 1998–2002. Pracował w Komisji Zdrowia i Opieki Społecznej oraz działał w Towarzystwie Przyjaciół Siemianowic Śląskich. W 2003 roku został honorowym laureatem Nagrody im. Wojciecha Korfantego.
Stanisław Sakiel łączył zatem pracę kliniczną z udziałem w samorządzie. Miał doświadczenie codziennego funkcjonowania szpitala, które mógł wnosić do rozmowy o miejskiej ochronie zdrowia. Ocena konkretnych głosowań wymagałaby już osobnej analizy dokumentów rady; sama obecność w niej jest jednak istotną częścią jego związku z Siemianowicami.
Śmierć, patronat i pamięć o lekarzu
Stanisław Sakiel zmarł 8 stycznia 2013 roku, mając 86 lat. Lokalne wspomnienie wskazuje jego pochówek na cmentarzu przy ulicy Michałkowickiej. 7 listopada 2014 roku Centrum Leczenia Oparzeń otrzymało jego imię, co odnotowują szpital i miejska biblioteka.
Nadanie imienia nie było początkiem doceniania jego pracy. Honorowe obywatelstwo otrzymał ponad dwadzieścia lat przed śmiercią. Patronat utrwalił natomiast związek nazwiska z placówką wyrosłą z jego zawodowego dorobku.
Pamięć ma też formę dokumentów i fotografii. W materiale opublikowanym na stulecie urodzin MBP przypomniała zdjęcia Małgorzaty Wajzer i zbiory dotyczące lekarza. Takie materiały pozwalają wracać do jego pracy w sposób bardziej konkretny niż rocznicowy zestaw pochwał.
Co z jego dzieła działa dzisiaj?
Stanisław Sakiel pozostawił fundamenty instytucji, która nadal się rozwija. Dzisiejsze CLO przedstawia swoją działalność jako leczenie oparzeń i ran przewlekłych, rehabilitację, szkolenia i badania. Wymienia m.in. chirurgię plastyczną, intensywną terapię, rehabilitację, hiperbarię oraz bank tkanek.
To kontynuacja problemu, którym zajmował się przez dziesięciolecia: jak pomóc ciężko poszkodowanemu człowiekowi przejść przez całe leczenie. Jednocześnie późniejsze inwestycje i rozwiązania są dorobkiem kolejnych zespołów. Nie należy automatycznie przypisywać Sakielowi każdej technologii wdrożonej po jego odejściu.
Więcej o współczesnym ośrodku można przeczytać w artykule o Centrum Leczenia Oparzeń. Biografia jego twórcy uzupełnia ten obraz: zanim pojawiła się dzisiejsza infrastruktura, ktoś musiał przekonać innych, że specjalistyczne leczenie oparzeń warto rozwijać właśnie tutaj.
Dla Siemianowic historia Sakiela jest również historią człowieka, który nie urodził się w naszym mieście, ale związał z nim najważniejszą część zawodowego życia. Jego wkładu nie wyjaśnia jeden tytuł ani jedna data otwarcia szpitala. Wyjaśnia go droga od pierwszych wydzielonych łóżek do zespołu i tradycji leczenia, które przetrwały swojego inicjatora.
Jeśli byliście jego pacjentami, współpracownikami albo zachowaliście rodzinne wspomnienia o doktorze Sakielu, możecie dopisać do tej historii własne świadectwo. Czasem najwięcej mówi zwykłe wspomnienie rozmowy lub spotkania.
Źródła
- Centrum Leczenia Oparzeń, „Historia” oraz „O nas”.
- Miejska Biblioteka Publiczna im. Anny Szaneckiej, „Z Archiwum Ś – twórca siemianowickiej «oparzeniówki»”, 21 października 2026.
- Zdzisław Janeczek, „Towarzystwo Przyjaciół Siemianowic Śląskich w świetle historii”, biogram „Stanisław Sakiel (1926–2013)”, „Siemianowicki Rocznik Muzealny”, nr 15, 2016, s. 89–95.
- Michał Tabaka, „Honorowi Siemianowiczanie. Guru leczenia oparzeń”, „Nowe Siemianowice”, nr 7, 2008, s. 4.
- Aleksandra Siembiga, „Oparzeniówka czyli «Sakielówka»”, „Goniec”, nr 42/2167, 15–21 października 1998, s. 6.
- Polskie Radio, „Pożegnano twórcę oparzeniówki w Siemianowicach”, 12 stycznia 2013.
- Śląskie Siemianowice, „Doktor Stanisław Sakiel, twórca «Oparzeniówki»”, 19 lutego 2019.
- Mariusz Nowak i współautorzy, „Wspomnienie o dr. Stanisławie Sakielu – twórcy siemianowickiej «oparzeniówki»”, „Chirurgia Plastyczna i Oparzenia” 2019; 7(1): 5–7, DOI: 10.15374/ChPiO2019005; wykorzystano dostępne streszczenie i dane bibliograficzne.
- Światowa Organizacja Zdrowia, „Burns”; Komenda Miejska PSP w Gdańsku, „25 lat funkcjonowania SGPR Gdańsk”, 16 sierpnia 2023.
Pomóż tworzyć Kroniki Siemianowic
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce?
Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.


