Budżet Obywatelski Siemianowice 2027. Czy BO stał się budżetem na drogi i parkingi?

Budżet Obywatelski Siemianowice 2027 ma do dyspozycji 3,3 mln zł. Po pierwszej weryfikacji pozytywną ocenę otrzymało 13 projektów. Co najmniej sześć z nich obejmuje drogę, chodnik albo parking. Formalnie takie zadania mogą być realizowane z BO. Pozostaje jednak inne pytanie: czy mieszkańcy powinni wykorzystywać Budżet Obywatelski do finansowania podstawowej infrastruktury, czy raczej do projektów, które bez ich inicjatywy prawdopodobnie nigdy by nie powstały?

Zakończyła się pierwsza weryfikacja projektów zgłoszonych do Budżetu Obywatelskiego Siemianowic Śląskich na 2027 rok.

21 mieszkańców zgłosiło swoje propozycje.

13 projektów uzyskało pozytywną ocenę zespołu weryfikacyjnego.

8 zostało ocenionych negatywnie.

Ale lista nie jest jeszcze ostateczna.

Od 25 sierpnia do 25 września trwa procedura odwoławcza. Dopiero 28 września mamy poznać finalną listę projektów poddanych głosowaniu.

Samo głosowanie odbędzie się:

od 5 do 18 października 2026 roku.

I właśnie przeglądając listę pozytywnie ocenionych projektów, po raz kolejny zacząłem się zastanawiać:

do czego właściwie powinien służyć Budżet Obywatelski?

Budżet Obywatelski Siemianowice 2027 – 3,3 mln zł do podziału

W tegorocznej edycji mieszkańcy zdecydują o przeznaczeniu 3,3 mln zł.

Miasto zostało podzielone na sześć obszarów konsultacyjnych:

Przełajkę, Bańgów, Michałkowice, Bytków, Centrum I i Centrum II.

Na każdy obszar przypada po:

550 tys. zł.

Dla inwestycji jest to jednocześnie maksymalna wartość pojedynczego projektu w danym obszarze.

Dla projektów społecznych maksymalny koszt wynosi 50 tys. zł.

To niemałe pieniądze.

I dlatego warto rozmawiać nie tylko o tym:

„który projekt wygra?”

ale również:

„jakiego rodzaju projekty chcemy finansować w ten sposób?”

Sześć z trzynastu projektów dotyczy dróg, chodników lub parkingów

Na aktualnej liście pozytywnie zweryfikowanych projektów znalazły się m.in.:

• wymiana nawierzchni drogi przy ul. Reymonta 2–56 wraz z budową nowych miejsc parkingowych,
• remont chodnika przy ul. Skłodowskiej 7–49 wraz z remontem schodów,
• miasteczko ruchu drogowego, modernizacja placu zabaw i parking,
• poprawa sytuacji parkingowej na os. Tuwima i ul. Okrężnej,
• budowa parkingu przy ul. Kapicy,
• modernizacja i rozbudowa parkingów przy ul. Andersa.

Czyli co najmniej sześć z trzynastu pozytywnie ocenionych projektów zawiera element drogowy, chodnikowy albo parkingowy.

I ważne:

nie wszystkie są wyłącznie projektami parkingowymi.

Część łączy kilka różnych funkcji.

Nie chodzi więc o wrzucenie wszystkich tych projektów do jednego worka.

Chodzi o zauważenie wyraźnej tendencji.

I tutaj nie mam pretensji do autorów projektów

To chyba najważniejsze zastrzeżenie.

Jeżeli ktoś od kilku lat mieszka przy:

dziurawej drodze,

zniszczonym chodniku,

nieuporządkowanym parkingu,

albo miejscu, w którym chronicznie brakuje infrastruktury,

to całkowicie rozumiem, dlaczego wykorzystuje Budżet Obywatelski.

Mieszkaniec widzi dostępne narzędzie.

Wie, że zwykłymi zgłoszeniami przez kilka lat nie udało się doprowadzić do zmiany.

Więc przygotowuje projekt.

Zbiera podpisy.

Promuje go.

Przekonuje sąsiadów.

I próbuje wygrać.

To racjonalne zachowanie.

Problem – jeśli w ogóle istnieje – znajduje się poziom wyżej.

Czy BO powinno finansować remont chodnika?

Formalnie: może.

Siemianowicki regulamin wymaga, aby projekt dotyczył zadań własnych miasta.

A ustawa o samorządzie gminnym zalicza do zadań własnych m.in.:

gminne drogi, ulice, mosty, place i organizację ruchu drogowego.

Nie ma więc prawnej zasady:

„remontów chodników nie wolno zgłaszać do BO”.

W innych polskich miastach również wprost dopuszcza się remonty ulic i chodników jako projekty obywatelskie.

Dlatego pytanie:

„czy takie projekty są zgodne z zasadami?”

ma stosunkowo prostą odpowiedź.

Tak – jeżeli spełniają wszystkie wymagania regulaminowe.

Znacznie ciekawsze pytanie brzmi:

czy właśnie w taki sposób najlepiej wykorzystujemy ideę Budżetu Obywatelskiego?

Bo droga jest zadaniem własnym miasta również bez BO

Gmina odpowiada za zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców.

Wśród ustawowych zadań znajdują się właśnie m.in. drogi, ulice i organizacja ruchu.

Jeżeli więc zniszczona nawierzchnia wymaga remontu, nie musi czekać na to, aż mieszkaniec napisze projekt BO i wygra głosowanie.

Miasto może – i powinno, jeśli uzna zadanie za odpowiednio pilne – zaplanować remont w swoim zwykłym procesie inwestycyjnym i remontowym.

I tutaj pojawia się mój problem.

Czy mieszkaniec powinien konkurować z mieszkańcem sąsiedniego osiedla o to:

czyj chodnik zostanie wyremontowany pierwszy?

Czy raczej stan techniczny chodników powinien być oceniany według:

bezpieczeństwa,

stopnia zużycia,

natężenia ruchu,

potrzeb osób z niepełnosprawnościami,

kosztów,

i kolejności wynikającej z miejskiej polityki remontowej?

To są dwa zupełnie różne modele ustalania priorytetów.

Konkurs popularności kontra techniczna hierarchia potrzeb

Wyobraźmy sobie dwa miejsca.

W pierwszym chodnik jest w bardzo złym stanie, ale mieszka tam stosunkowo niewiele osób.

W drugim stan jest nieco lepszy, ale osiedle posiada dużą liczbę mieszkańców, aktywnego autora projektu i bardzo dobrą kampanię.

Który projekt ma większą szansę wygrać Budżet Obywatelski?

Niekoniecznie ten, którego remont jest technicznie najbardziej pilny.

W BO decyduje bowiem głos mieszkańców.

I to jest jego istota.

Ustawa określa budżet obywatelski jako szczególną formę konsultacji, w której mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części wydatków budżetu gminy.

Świetnie sprawdza się to przy pytaniu:

„Czy chcemy w tym miejscu wybiegu dla psów, parku kieszonkowego czy miejsca rekreacyjnego?”

Mam większe wątpliwości, kiedy pytanie brzmi:

„Która z kilku zniszczonych dróg zasługuje w tym roku na remont?”

Bo wtedy demokratyczny konkurs pomysłów zaczyna zastępować zwykłe planowanie infrastruktury.

BO nie jest dodatkowym budżetem miasta

Tutaj trzeba jednak uważać na język.

Budżet Obywatelski nie jest osobnym źródłem pieniędzy, które pojawia się obok miejskiego budżetu.

Oficjalna strona Siemianowic definiuje go wprost jako:

wydzieloną część budżetu miasta, o której przeznaczeniu decydują mieszkańcy.

Czyli remont wykonany z BO nadal jest finansowany z budżetu Siemianowic.

Różnica polega na tym, kto wskazuje priorytet.

W zwykłym budżecie robią to w procesie budżetowym władze miasta i Rada Miasta.

W BO część decyzji zostaje przekazana mieszkańcom.

Dlatego zamiast określenia:

„dodatkowy budżet remontowy”

bardziej precyzyjne byłoby:

„część Budżetu Obywatelskiego zaczyna pełnić funkcję obywatelskiej listy remontów”.

I właśnie nad tym warto dyskutować.

Budżet Obywatelski jako laboratorium pomysłów

Moja własna wizja BO wygląda inaczej.

Nie twierdzę, że wynika ona z ustawy.

To jest ocena tego, jak chciałbym wykorzystywać to narzędzie.

Widzę Budżet Obywatelski przede wszystkim jako przestrzeń dla projektów, których standardowa administracja sama mogłaby nigdy nie wymyślić albo nie uznać za priorytet.

Na aktualnej liście mamy dobre przykłady:

Psi Park w Parku Ludowym.

Żagle przeciwsłoneczne na placu zabaw.

Singletrack/bikepark w Lasku Bytkowskim.

Modernizację placu zabaw przy ul. Rzecznej.

Renowację zabytkowego krzyża w Michałkowicach.

Rzeźbę „Źródło dźwięku – Dwa Braty”.

Można dyskutować, czy każdy z tych pomysłów jest potrzebny.

I właśnie o to chodzi.

Mieszkaniec mówi:

„Mam pomysł na nasze otoczenie”.

Inni mieszkańcy odpowiadają głosami:

„chcemy tego” albo „wolimy coś innego”.

To dla mnie sedno partycypacji.

A może drogowe projekty mówią nam coś ważnego o mieście?

Jest jednak druga możliwość.

Być może duża liczba projektów dotyczących parkingów, chodników i dróg nie świadczy o problemie samego Budżetu Obywatelskiego.

Może jest symptomem innego problemu.

Jeżeli mieszkańcy regularnie wykorzystują BO do finansowania podstawowej infrastruktury, być może mówią administracji:

„Standardowy system nie rozwiązuje naszych lokalnych problemów wystarczająco szybko”.

I wtedy bardzo ciekawa byłaby analiza:

Ile drogowych projektów BO w ostatnich latach zgłoszono?

Ile wygrało?

Czy mieszkańcy wcześniej zgłaszali te same problemy do miasta?

Jak długo czekałyby na realizację bez Budżetu Obywatelskiego?

To dałoby dużo lepszą diagnozę niż krytykowanie autorów.

To zresztą nie jest nowy problem

Przegląd starszych edycji pokazuje, że projekty drogowe i parkingowe pojawiały się w siemianowickim BO już wcześniej.

W poprzednich latach finansowano lub poddawano pod głosowanie m.in. modernizacje jezdni, chodników i parkingów, remonty dróg czy miejsca postojowe.

Czyli lista na 2027 rok nie jest nagłym wyjątkiem.

Mamy do czynienia z szerszym modelem funkcjonowania lokalnego Budżetu Obywatelskiego.

Tym bardziej warto go uczciwie przedyskutować.

Co z projektami na gruntach spółdzielni lub wspólnot?

Tu również warto doprecyzować zasady.

Prosty poradnik miasta zachęca autora do sprawdzenia w Wydziale Geodezji, czy teren znajduje się w dyspozycji miasta.

Ale pełne zasady są szersze.

Projekt może być realizowany również na terenie:

spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty mieszkaniowej albo innego podmiotu, jeżeli właściciel lub podmiot posiadający odpowiedni tytuł prawny wyrazi wymaganą zgodę. Regulamin przewiduje w takich przypadkach również odpowiednie uregulowanie możliwości wykorzystania nieruchomości.

Czyli nie należy automatycznie zakładać:

„Projekt jest w BO, więc działka należy do miasta”.

Nie musi.

Dlatego przy projektach osiedlowych rzeczywiście chciałbym widzieć jasno:

czyja jest nieruchomość, na jakiej podstawie miasto może tam inwestować i kto później odpowiada za utrzymanie wykonanej infrastruktury.

Nie dlatego, że wykorzystanie terenu spółdzielni jest z definicji niewłaściwe.

Tylko dlatego, że mówimy o pieniądzach publicznych i takie informacje powinny być łatwe do sprawdzenia.

Jest też argument w obronie parkingów

Żeby dyskusja była uczciwa, trzeba przedstawić również drugą stronę.

Ktoś może powiedzieć:

„Skoro największym problemem mojego osiedla jest parkowanie, dlaczego nie mam prawa wykorzystać BO właśnie do jego rozwiązania?”

I ten argument jest mocny.

Budżet obywatelski nie został stworzony po to, aby redakcja, urząd czy eksperci narzucali mieszkańcom, co jest „wystarczająco obywatelskim” pomysłem.

Jeżeli zasady dopuszczają parking, mieszkańcy chcą parkingu i parking zdobywa najwięcej głosów, można powiedzieć:

to właśnie jest demokracja lokalna.

Nie zawsze mieszkańcy będą wybierali:

zieleń,

kulturę,

eksperymentalną infrastrukturę,

czy projekty społeczne.

Czasami najbardziej potrzebują miejsc postojowych.

I trzeba uszanować tę możliwość.

Pytanie brzmi więc nie „czy zakazać?”, ale „jaki model BO chcemy?”

Nie postulowałbym dziś prostego zakazu:

„drogi i parkingi wyrzucamy z Budżetu Obywatelskiego”.

To byłoby zbyt łatwe rozwiązanie.

Zadałbym raczej pytania:

Czy infrastruktura wymagająca zwykłego remontu powinna konkurować z nowymi pomysłami?

Czy warto stworzyć osobną miejską pulę na małe remonty dzielnicowe?

Czy część BO powinna zostać zarezerwowana dla projektów społecznych, zielonych lub innowacyjnych?

Czy projekty polegające wyłącznie na odtworzeniu zużytej infrastruktury powinny być wcześniej analizowane pod kątem zwykłego budżetu remontowego?

To mogłoby pozwolić zachować mieszkańcom realny wpływ, bez zmuszania ich do wykorzystywania BO jako ostatniej szansy na naprawę chodnika.

Co wiemy o głosowaniu w BO 2027?

Ostateczna lista projektów ma być znana 28 września.

Głosowanie potrwa:

5–18 października 2026 roku.

Każdy mieszkaniec Siemianowic może zagłosować tylko raz, ale może poprzeć więcej niż jeden projekt. Do rozdysponowania będzie 5 punktów.

Głosowanie będzie prowadzone elektronicznie.

Wyniki mają zostać ogłoszone do 30 października 2026 roku.

Najczęściej zadawane pytania

Głos od Admina

Nie mam problemu z mieszkańcem, który zgłasza parking.

Nie mam problemu z mieszkańcem, który chce wyremontować chodnik.

Jeżeli przez kilka lat nie udało mu się doprowadzić do rozwiązania problemu w inny sposób, trudno mieć pretensje, że wykorzystuje narzędzie, które miasto samo mu daje.

Mój problem zaczyna się gdzie indziej.

Czy Budżet Obywatelski powinien być mechanizmem, w którym osiedla konkurują popularnością o to, czyj chodnik, droga albo parking zostanie wyremontowany?

Czy może podstawową infrastrukturę powinniśmy planować poza procedurą BO według rzeczywistych potrzeb technicznych, a te 3,3 mln zł pozostawić przede wszystkim na pomysły, które pojawiają się dzięki mieszkańcom?

Nie mam tutaj jednej oczywistej odpowiedzi.

Bo jeżeli mieszkańcy w demokratycznym głosowaniu naprawdę wolą parking od parku czy projektu społecznego, również trzeba ten wybór respektować.

Ale jeżeli co roku duża część projektów dotyczy naprawiania podstawowej infrastruktury, warto zadać samorządowi jeszcze jedno pytanie:

dlaczego mieszkańcy czują, że muszą wykorzystywać Budżet Obywatelski, żeby takie inwestycje w ogóle miały szansę powstać?

I to może być znacznie ważniejsza dyskusja niż sam spór:

parking czy Psi Park?

A Wy?

Czy remonty dróg, chodników i budowa parkingów powinny normalnie konkurować w Budżecie Obywatelskim?

Czy może BO powinno być przede wszystkim przestrzenią na nowe pomysły mieszkańców, a podstawową infrastrukturę miasto powinno planować poza tym mechanizmem?

---

Źródła: oficjalny serwis Budżetu Obywatelskiego Siemianowic Śląskich, Urząd Miasta Siemianowice Śląskie oraz ustawa o samorządzie gminnym.

---