Historia Siemianowic Śląskich ma swoje rozdziały związane z rozwojem przemysłu, infrastruktury i życia społecznego. Ma jednak także rozdziały skrajnie bolesne — takie, które wymagają nie zachwytu nad przeszłością, lecz pamięci, powagi i uczciwości wobec ofiar. Do takich należy historia podobozu KL Auschwitz „Laurahütte”, utworzonego w Siemianowicach w 1944 roku. 

Według danych Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau obóz powstał na początku kwietnia 1944 roku przy hucie Laura, należącej do wielkiego koncernu zbrojeniowego Rheinmetall Borsig A.G. z Düsseldorfu. Pierwszy transport liczył około 200 więźniów, głównie Żydów z Francji i Holandii. W następnych miesiącach przybywały kolejne grupy, a liczba osadzonych wzrosła do 550 osób w połowie 1944 roku i do 937 więźniów w przededniu ewakuacji.

To są liczby, ale za nimi kryje się konkretna rzeczywistość: przymusowa praca, głód, wyniszczenie i podporządkowanie życia więźniów potrzebom niemieckiego przemysłu wojennego. Źródła wskazują, że więźniowie w Laurahütte byli wykorzystywani do pracy przy produkcji dział przeciwlotniczych. Oznacza to, że teren dzisiejszych Siemianowic był bezpośrednio włączony w nazistowski system obozowy i wojenny.

To bardzo ważne, by pisać o tym precyzyjnie. Nie był to samodzielny obóz koncentracyjny, lecz podobóz KL Auschwitz, czyli część większego systemu obozów podporządkowanych kompleksowi Auschwitz. Jednocześnie nie był to marginalny punkt na mapie. Muzeum Auschwitz wymienia Laurahütte wśród podobozów funkcjonujących na terenie Górnego Śląska i potwierdza zarówno czas jego działania, jak i skalę osadzenia więźniów.

Los więźniów nie zakończył się wraz z samym pobytem w Siemianowicach. W styczniu 1945 roku Niemcy rozpoczęli likwidację systemu obozowego Auschwitz. Muzeum Auschwitz podaje, że 23 stycznia 1945 roku więźniów z podobozu Laurahütte ewakuowano transportem kolejowym. Co istotne, był to wyjątek od dominującego modelu pieszych kolumn ewakuacyjnych, które przeszły do historii jako „marsze śmierci”.

Ta historia ma również wymiar lokalnej pamięci. W Siemianowicach istnieje tablica upamiętniająca męczeństwo więźniów podobozu „Laurahütte” KL Auschwitz, a Instytut Pamięci Narodowej podaje, że obiekt upamiętniający powstał w 1995 roku przy ul. Fitznerów. To ważne, bo pokazuje, że miasto nie powinno traktować tego miejsca jako zapomnianego epizodu, lecz jako część własnej odpowiedzialnej pamięci historycznej.

Dlatego ten temat wymaga jasnego nazwania. Siemianowice były miejscem, w którym funkcjonował podobóz KL Auschwitz i w którym więźniowie byli wykorzystywani do niewolniczej pracy na rzecz niemieckiego przemysłu zbrojeniowego. To nie jest „mroczna ciekawostka”. To jedna z najpoważniejszych kart w historii miasta.

Pamięć o Laurahütte nie służy sensacji. Służy temu, żeby wiedzieć, że także tutaj działał fragment systemu Auschwitz.

Pytanie do mieszkańców:
Czy chcielibyście, aby na Forum pojawił się osobny materiał pokazujący historię podobozu Laurahütte, jego lokalizację, warunki życia więźniów oraz dzisiejsze miejsca pamięci w Siemianowicach?