Kroniki Siemianowic: Dzieje Fitznerów #5. Bracia Fitznerowie, dwie drogi

Bracia Fitznerowie: Wilhelm i Richard | Dzieje Fitznerów #5

Bracia Fitznerowie rozwijali dwa przedsiębiorstwa, ale ich działalności nie da się rozdzielić prostą kreską. Wilhelm zajmował się kotłami i konstrukcjami z blachy, Richard śrubami i nitami. Łączyły ich jednak nie tylko rodzinne pochodzenie: fabryki korzystały ze swoich wyrobów, a syn Wilhelma został dyrektorem zakładu stryja.

Po dwóch odcinkach poświęconych poszczególnym fabrykom pora spojrzeć na samych przedsiębiorców. Co różniło ich drogi, a co sprawiało, że mimo podziału majątku nadal jest to opowieść o jednej rodzinie?


Przeczytaj również poprzednie części z serii „Dzieje Fitznerów”


Bracia Fitznerowie: starszy Wilhelm i młodszy Richard

Wilhelm urodził się w 1833 roku w Gliwicach, Richard w 1850 roku w Laurahütte. Należeli do tego samego pokolenia rodziny, ale dzieliła ich znaczna różnica wieku. Ich ojcem był Johann Wilhelm, mistrz kowalski, od którego zaczęła się ta przemysłowa historia.

O przygotowaniu zawodowym starszego brata wiadomo więcej z biogramu Alfonsa Perlicka w „Neue Deutsche Biographie”. Wilhelm odbył trzyletnią praktykę w zakładach Borsiga w Berlinie i Ruffera we Wrocławiu. Do rozwoju rodzinnego przedsiębiorstwa wnosił więc również doświadczenie zdobyte poza Laurahütte.

W 1874 roku przekazał Richardowi Fabrykę Nitów. Tak podział rodzinnego majątku opisuje Muzeum Miejskie w biogramie młodszego brata. Od tego miejsca ich działalność przemysłowa miała dwa główne kierunki.

WilhelmRichard
Lata życia1833–19051850–1895
Główny zakładFabryka Kotłów ParowychFabryka Śrub i Nitów
Kierunek rozwojuKotlarstwo, spawanie i konstrukcje z blachyPoszerzanie oferty elementów złącznych
Przykład rozszerzenia działalnościPrzedsięwzięcie z Konradem Gamperem w SosnowcuWyroby dla kolei, przemysłu okrętowego i łączności

Zestawienie opiera się na biogramach Perlicka i Muzeum Miejskiego. Pokazuje zakres działalności, nie porównanie wielkości majątków ani zysków przedsiębiorstw.

Dwie specjalizacje, powiązane przedsiębiorstwa

Wilhelm rozwijał zakład wymagający obróbki i łączenia blach oraz wykonywania kotłów, rur i zbiorników. Z jego działalnością wiązały się inwestycje w nowe technologie i udział w przedsięwzięciu poza miejscową fabryką. Richard rozbudowywał ofertę śrub, nitów i innych elementów potrzebnych kolejnym branżom.

Bracia Fitznerowie działali zatem w różnych specjalizacjach. Nie oznaczało to jednak zerwania powiązań między zakładami. Małgorzata Derus w „Siemianowickim Roczniku Muzealnym” nr 4 wskazuje, że kotły Wilhelma pracowały także w Fabryce Śrub i Nitów Richarda. Jeden rodzinny zakład był więc odbiorcą wyposażenia wytwarzanego przez drugi.

Jeszcze wyraźniej widać tę więź w osobie Maxa, syna Wilhelma. Został on dyrektorem fabryki związanej z Richardem. Następne pokolenie nie było zatem przypisane wyłącznie do przedsiębiorstwa ojca. Szczegółom działalności Maxa będzie poświęcona dziewiąta część cyklu.

Sam podział majątku nie daje podstaw do opowieści o rywalizacji lub konflikcie. Wykorzystane opracowania dokumentują różne kierunki działalności i rodzinne powiązania, ale nie pozwalają odtworzyć prywatnych relacji braci.

Bracia Fitznerowie poza bramami fabryk

Różnice pojawiły się także w ich roli w miejscowości. Richard pełnił honorowo funkcję pierwszego naczelnika samodzielnej gminy Laurahütte w latach 1890–1895. Oprócz prowadzenia przedsiębiorstwa uczestniczył więc bezpośrednio w zarządzaniu gminą.

Jednocześnie obaj angażowali się w przedsięwzięcia społeczne. Muzealne opracowania wskazują między innymi na wspólną fundację dzwonów dla budowanego kościoła ewangelickiego. Ten wątek rozwinie się w części poświęconej ich działalności na rzecz mieszkańców.

Bracia Fitznerowie pozostawili po sobie różne przedsiębiorstwa i różne biografie. Wspólna pozostaje historia rodziny, której wpływ na Laurahüttę obejmował produkcję, związki między zakładami i udział w życiu miejscowości. Dopiero zestawienie obu braci pozwala zobaczyć tę skalę bez sprowadzania wszystkiego do jednego „Fitznera”.

W szóstej części zajrzymy do Willi Fitznera: domu Wilhelma, który zmieniał się wraz z rozwojem rodziny i jej pozycji.

Z którym z braci kojarzyliście wcześniej nazwisko Fitzner? A może w rodzinnych opowieściach zachowało się rozróżnienie między zakładem Wilhelma a fabryką Richarda?

Źródła


Pomóż tworzyć Kroniki Siemianowic

Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.

Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.

Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce?
Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic

Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.

Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przewijanie do góry