Wnętrza Willi Fitznera kryją historię zapisaną w drewnianym stropie, malowanym szkle i projektach dekoracji. W reprezentacyjnej części domu pojawiły się personifikacje dwunastu miesięcy, znaki zodiaku i kompozycje związane z Josephem Langerem. W projektach artysty rozpoznano nawet podobizny córek Wilhelma Fitznera.
W poprzedniej części była budowa i rozbudowa domu. Tym razem zaglądamy do pomieszczeń przeznaczonych do przyjmowania gości. Ich późniejsze przekształcenia sprawiły, że część dekoracji przez lata pozostawała zasłonięta. Odtwarzanie tej historii wymaga więc zestawienia tego, co zachowało się w budynku, z projektami i opisami dawnych prac.
Przeczytaj również poprzednie części z serii „Dzieje Fitznerów”
Podczas rozbudowy w 1883 roku dom powiększono o salę reprezentacyjną i oranżerię. Małgorzata Derus w opracowaniu „Wille Fitznerów” opisuje przejście z holu do sali, ujęte pilastrami i smukłymi kolumnami o korynckich głowicach. Pilastry to dekoracyjne elementy przypominające kolumny, związane ze ścianą.
Reprezentacyjne wnętrze Willi Fitznera z bogato zdobionym drewnianym stropem, witrażowym świetlikiem ze znakami zodiaku, ozdobnymi kolumnami i wieloramiennym żyrandolem.
Widok na reprezentacyjną salę Willi Fitznera przez przeszklone wejście. Wnętrze wyróżniają ciemne kolumny ze złoconymi kapitelami, drewniany strop oraz witrażowy świetlik ze znakami zodiaku.
Wnętrza Willi Fitznera – reprezentacyjna sala z bogato zdobionym drewnianym stropem, witrażowym świetlikiem ze znakami zodiaku oraz ozdobnymi kolumnami.
Sala reprezentacyjna Willi Fitznera, 7 czerwca 2025 r. Fot Adrian Tync
Zachowane granitowe pilastry i kolumny wymienia również Narodowy Instytut Dziedzictwa. To część architektonicznej oprawy pomieszczeń, w których dekoracja nie ograniczała się do obrazów zawieszonych na ścianach.
Nad salą znajdował się drewniany strop kasetonowy, podzielony na ozdobne pola i pokryty ornamentami roślinnymi oraz geometrycznymi. Układ stropu tworzył ramę dla kolejnych malarskich przedstawień.
Dwa świetliki: miesiące i znaki zodiaku
Szczególnymi elementami wystroju były dwa dekorowane świetliki. Jeden, kwadratowy, zawierał duży okrąg z dwunastoma mniejszymi polami. Umieszczono w nich putta, czyli dziecięce postacie, symbolizujące kolejne miesiące roku.
Pełny Witraż Znaki Zodiaku w Willi Fitznera w Siemianowicach fot. Daniel Jaskółka
Pełny Witraż Aniołów w Willi Fitznera w Siemianowicach fot. Daniel Jaskółka
Witraż Anioły w Willi Fitznera w Siemianowicach fot. Daniel Jaskółka
Witrażowy świetlik ze znakami zodiaku to jeden z najbardziej charakterystycznych detali wnętrza Willi Fitznera.
W artykule o pracach Langera dla Fitznerów Derus wskazuje ich atrybuty: między innymi kwiaty, kłosy zboża i sierp. Drugi świetlik, prostokątny, ozdobiono znakami zodiaku.
Wnętrza Willi Fitznera można więc czytać także przez te drobne przedstawienia. Podział na miesiące i zodiakalne znaki tworzył dekorację, której szczegóły stają się widoczne dopiero po uważniejszym spojrzeniu w górę.
Joseph Langer i rodzinny ślad w projektach
Z wystrojem domu związany był Joseph Langer, malarz i konserwator wykształcony we Wrocławiu. Muzealne opracowania datują jego projekty dekoracji dla Fitznera na 1894 rok.
Jedna z kompozycji nosiła tytuł „Muzyka i taniec”. Inne przedstawiały dziewczęta przy koszach kwiatów i owoców. Derus, porównując projekty z fotografią rodzinną, rozpoznała w nich najmłodsze córki Wilhelma. Była to zatem dekoracja powiązana również z rodziną zamawiającego.
Ważne jest jednak rozróżnienie między projektem a kolejnymi warstwami wystroju. Opracowanie opisuje późniejsze malowidła naklejone na wcześniejsze płótna. Samo powiązanie kompozycji z Langerem nie oznacza, że każdy element zachował się od jego czasów w niezmienionej postaci.
Wnętrza Willi Fitznera odsłaniane podczas remontów
Gdy reprezentacyjne pomieszczenia dostosowano do funkcji mieszkalnych, strop i świetliki znalazły się nad późniejszym sufitem. Derus opisuje ich odsłanianie podczas prac w 2000 roku. Po usunięciu wtórnego podziału wysokość sali wynosiła według jej pomiaru 5,20 metra.
Wnętrza Willi Fitznera – gabinet z drewnianym biurkiem, przeszkloną witryną oraz wykuszem, którego sufit zdobią ornamenty roślinne.
Jedno z reprezentacyjnych wnętrz Willi Fitznera. Uwagę zwracają drewniana witryna, dekoracyjne wykończenie ścian i sufitu oraz kominek z zielonym marmurowym obramowaniem.
Wnętrza Willi Fitznera – przestronne pomieszczenie z dekoracjami roślinnymi na ścianach i suficie, drewnianym parkietem oraz kominkiem z zielonym kamiennym obramowaniem.
Willa Fitznera w Siemianowicach kominek i obraz
Zdjęte wówczas malowidła tworzące fryz przekazano do Muzeum Miejskiego. Ich stan opisany w roczniku dokumentuje sytuację z czasu powstania opracowania, a nie dzisiejszą kondycję zbiorów.
Wnętrza Willi Fitznera opowiadają więc również o pracy badaczy i konserwatorów. Dzięki dokumentacji można rozdzielić pierwotne zamierzenia artysty, późniejsze przekształcenia i elementy poddane konserwacji. Każda z tych warstw należy do historii domu.
W ósmej części wyjdziemy poza rezydencję: zajmiemy się pracownikami Fitznerów i zapleczem życia wokół fabryk.
Czy podczas wizyty w willi zwróciliście uwagę na malowane świetliki? A może zachowały się u was fotografie wnętrz sprzed ich odsłonięcia albo z czasu remontu?
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce? Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.
Stanisław Sakiel był twórcą siemianowickiej „oparzeniówki”, lekarzem, organizatorem i Honorowym Obywatelem Siemianowic Śląskich. Dzisiejsze Centrum Leczenia Oparzeń nosi jego imię. Za tymi tytułami stoi jednak kilkadziesiąt lat pracy: od szukania sposobów pomocy oparzonym górnikom, przez budowę zespołu i specjalistycznego oddziału, po stworzenie podstaw ośrodka znanego daleko poza Śląskiem.
21 października 2026 roku minęło sto lat od jego urodzin. To dobry moment, by wyjść poza krótkie określenie „założyciel CLO”. Stanisław Sakiel nie postawił gotowego szpitala jednym podpisem. Jego dzieło rosło przez dziesięciolecia, razem z doświadczeniem lekarzy i potrzebami chorych. Warto poznać tę drogę, bo jest również częścią historii naszego miasta.
Stanisław Sakiel: ze Żmudzi przez Wrocław na Śląsk
Urodził się 21 października 1926 roku w Powondeniu na Żmudzi, na dzisiejszej Litwie. Zdzisław Janeczek w „Siemianowickim Roczniku Muzealnym” opisuje jego pochodzenie z rodziny ziemiańskiej i młodość przerwaną wojną. W 1944 roku ukończył gimnazjum w Telszach i rozpoczął studia medyczne w Kownie. Jesienią 1945 roku musiał opuścić rodzinne strony i wyjechał z bliskimi do Polski.
Wojna przyniosła rodzinie tragedie. Według Janeczka ojciec lekarza, Zygmunt, został zamordowany w 1941 roku w Rainiai, a siostra Idalia zmarła wskutek tężca po odniesieniu obrażeń podczas bombardowania.
Dalsza droga prowadziła do Wrocławia. Tam kontynuował naukę i uzyskał dyplom lekarski w 1951 roku. Pracował krótko w Kowarach, następnie trafił do Piekar Śląskich i do katowickiego szpitala przy ulicy Francuskiej. Lekarz przybyły ze Żmudzi związał w ten sposób swoją przyszłość z przemysłowym Śląskiem.
W jego biografii spotykają się więc dwa doświadczenia: utrata rodzinnego miejsca i budowanie życia w nowym. Nie trzeba dopisywać do tego psychologicznych wyjaśnień jego późniejszej postawy. Wystarczy pamiętać, że siemianowicką część życia poprzedzała długa droga, której nie widać w samym nazwisku na szpitalnej tablicy.
Galeria: archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel w otoczeniu zespołu pielęgniarskiego. Archiwalna fotografia grupowa przedstawiająca lekarza siedzącego w pierwszym rzędzie, pośród współpracowników. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Szpital Miejski nr 2 w Siemianowicach Śląskich na archiwalnym kolażu fotografii dokumentujących pracę lekarzy, leczenie pacjentów i rehabilitację. Wśród przedstawionych osób znajduje się Stanisław Sakiel, twórca siemianowickiej oparzeniówki. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas spotkania mikołajkowego w towarzystwie personelu medycznego. Archiwalna fotografia ukazująca mniej formalną stronę życia zawodowego twórcy siemianowickiej oparzeniówki. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas rozmowy z dwiema osobami w pomieszczeniu medycznym. Archiwalna fotografia ukazująca lekarza w trakcie pracy zawodowej. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas zabiegu chirurgicznego w towarzystwie członków zespołu operacyjnego. Archiwalna fotografia dokumentująca pracę lekarza, który stworzył siemianowicką oparzeniówkę. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel, pionier leczenia oparzeń w Polsce i twórca siemianowickiej oparzeniówki. Archiwalny portret lekarza z młodszych lat. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel w gronie personelu medycznego. Archiwalna fotografia grupowa wykonana przed budynkiem o ceglanej elewacji. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas pracy z zespołem chirurgicznym. Historyczna fotografia przedstawiająca zabieg operacyjny z udziałem licznego personelu medycznego. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel, twórca siemianowickiej oparzeniówki, na swoim ulubionym motocyklu. Archiwalna fotografia ukazująca lekarza poza pracą zawodową. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas leczenia pacjenta z ciężkimi oparzeniami. Archiwalna fotografia dokumentująca pracę pioniera polskiej medycyny oparzeniowej. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas badania pacjenta w towarzystwie kobiety uczestniczącej w konsultacji. Archiwalna fotografia dokumentująca działalność medyczną twórcy siemianowickiej oparzeniówki. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel (pierwszy z prawej) w towarzystwie współpracowników. Archiwalna fotografia ukazująca lekarza w gronie personelu medycznego. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas spotkania w pomieszczeniu wyposażonym w sprzęt rehabilitacyjny. Archiwalna fotografia przedstawiająca grupę osób, w tym personel medyczny, przy stanowisku do ćwiczeń. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas spotkania w kameralnym gronie. Archiwalna fotografia przedstawiająca lekarza w towarzystwie trzech osób, w tym osoby w białym fartuchu medycznym. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel podczas zabiegu chirurgicznego w towarzystwie innych członków zespołu medycznego. Historyczna fotografia dokumentująca pracę pioniera polskiej medycyny oparzeniowej. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Stanisław Sakiel wraz z zespołem medycznym przy łóżku pacjentki. Archiwalna fotografia dokumentująca codzienną pracę i opiekę nad chorymi. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Archiwalna fotografia przedstawiająca dwóch chirurgów podczas zabiegu operacyjnego. Zdjęcie ilustruje historię chirurgii i rozwoju specjalistycznego leczenia oparzeń. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Historyczna fotografia przedstawiająca opiekę nad ciężko poszkodowanym pacjentem. Zdjęcie dokumentuje realia pracy personelu medycznego związanej z leczeniem oparzeń. Fot. Archiwum prywatne Małgorzaty Wajzer i Moniki Sakiel.
Oparzeni górnicy i problem, od którego nie odwrócił wzroku
Stanisław Sakiel zetknął się z oparzeniami w rzeczywistości kopalń, hut i zakładów przemysłowych. Prasowy portret Michała Tabaki z 2008 roku wskazuje na duże potrzeby chorych oraz niedostateczną organizację ówczesnej pomocy. Opisuje też zdobywanie specjalizacji urazowej i ortopedycznej oraz poszukiwanie lepszych metod leczenia.
Nie była to wyłącznie kwestia wykonania kolejnego zabiegu. Potrzebny był zespół potrafiący zajmować się szczególną grupą pacjentów i miejsce przygotowane do ich długiego leczenia. W takim rozumieniu doświadczenie lekarza trzeba było przełożyć na organizację całego oddziału. Na tym polegała zasadnicza część wyzwania, z którym Sakiel związał zawodowe życie.
Siemianowice od 1960 roku: najpierw oddział urazowy
W październiku 1960 roku, po wygraniu konkursu, Stanisław Sakiel rozpoczął organizowanie Oddziału Urazowo-Ortopedycznego Szpitala Miejskiego nr 2. Miejska Biblioteka Publiczna podaje, że w kwietniu 1962 roku został dyrektorem szpitala, a w 1972 roku powierzono mu kierowanie siemianowickim Zespołem Opieki Zdrowotnej. W ramach oddziału wydzielał łóżka dla ciężko oparzonych pracowników zakładów pracy.
W tym miejscu zaczyna się właściwa historia siemianowickiej „oparzeniówki”. Początkowo była częścią istniejącego szpitala i oddziału o szerszym profilu. Dopiero kolejne zmiany pozwalały wyodrębniać leczenie oparzeń. Dlatego rok przyjazdu lekarza do miasta, powstanie specjalistycznego oddziału i utworzenie samodzielnego Centrum oznaczają różne etapy.
Historia opublikowana przez samo CLO wskazuje rok 1966 jako początek Oddziału Leczenia Oparzeń działającego w ramach oddziału urazowo-ortopedycznego. Rok 1973 oznacza w tej relacji otwarcie nowego oddziału przeznaczonego już wyłącznie dla chorych oparzonych. Placówka określa te rozwiązania jako pionierskie w Polsce.
Stanisław Sakiel zdjęcie profilowe
Stanisław Sakiel w archiwalnym wywiadzie dla „Gońca Górnośląskiego”. Lekarz wspomina początki swojej pracy z pacjentami oparzonymi oraz przełamywanie barier w leczeniu najcięższych przypadków.
Stanisław Sakiel (pierwszy z prawej wśród trzech mężczyzn na pierwszym planie), twórca siemianowickiej oparzeniówki, podczas spotkania z innymi uczestnikami. Data i miejsce wykonania fotografii nie zostały ustalone.
28 września 1998 roku uroczyście otwarto Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich. Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali Barbara Blida, Andrzej Sośnierz i dyrektor placówki Zbigniew Wypych. Archiwalna relacja „Gazety Siemianowickiej”. Fot. Małgorzata Walzer.
„Stanisław Sakiel – tytan pracy, który dla każdego znalazł dobre słowo”. Archiwalny artykuł Pawła Szalankiewicza poświęcony lekarzowi, który stworzył siemianowicką oparzeniówkę i odegrał pionierską rolę w rozwoju leczenia oparzeń w Polsce. Fot. Małgorzata Walzer.
„Po drugiej stronie płomienia” – archiwalny reportaż prasowy z 1995 roku, przedstawiający pracę oddziału leczenia oparzeń w Siemianowicach Śląskich. Artykuł przybliża codzienne wyzwania lekarzy oraz doświadczenia Stanisława Sakiela, twórcy siemianowickiej oparzeniówki.
„Działka na szpital” – archiwalny reportaż dokumentujący zbiórkę pieniędzy na Centrum Leczenia Oparzeń. Mieszkańcy Katowic i Siemianowic Śląskich wspierali finansowo siemianowicką oparzeniówkę. Fot. Rafał Klimkiewicz.
Stanisław Sakiel (z lewej) odbiera pamiątkowy medal z rąk Stanisława Korfantego, ówczesnego dyrektora Centrum Leczenia Oparzeń. Podczas uroczystości lekarz otrzymał również tytuł honorowego obywatela Siemianowic Śląskich. Fot. Michał Tabaka.
„Oparzeniówka z lądowiskiem” – archiwalna relacja z otwarcia lądowiska dla śmigłowców ratunkowych na dachu Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich. Podczas uroczystości szpital otrzymał imię swojego twórcy, dr. Stanisława Sakiela. Fot. Grzegorz Celejewski.
„Wielki Lekarz i wspaniały Człowiek” – archiwalny artykuł poświęcony pamięci Stanisława Sakiela, twórcy siemianowickiej oparzeniówki. Publikacja przypomina jego życie, działalność medyczną oraz starania o nadanie Centrum Leczenia Oparzeń jego imienia.
Stanisław Sakiel, twórca siemianowickiej oparzeniówki, przedstawiony na archiwalnej karykaturze opublikowanej w prasowej rubryce „Galeria Tigrana”.
Dlaczego oparzenia wymagały takiego podejścia?
Oparzenie bywa potocznie kojarzone z uszkodzoną skórą. Przy ciężkich urazach ta perspektywa jest zbyt wąska. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że następstwami mogą być długotrwały ból, blizny, niepełnosprawność, problemy psychiczne i społeczne. Część pacjentów potrzebuje wielu operacji oraz rehabilitacji. Uraz może przerwać pracę zawodową i zmienić życie całej rodziny.
Ten kontekst pomaga zrozumieć znaczenie wyspecjalizowanego ośrodka. Jego zadanie nie kończy się wraz z zamknięciem rany. Dla chorego równie ważne może być późniejsze odzyskanie ruchu, samodzielności i możliwości powrotu do codziennych zajęć. Historię Sakiela warto czytać właśnie z perspektywy tak rozumianego leczenia.
Czechowice-Dziedzice i Gdańsk: praca w cieniu tragedii
Stanisław Sakiel uczestniczył jako konsultant w leczeniu ciężko oparzonych strażaków po pożarze rafinerii w Czechowicach-Dziedzicach w 1971 roku. Przypomina o tym Polskie Radio w pożegnaniu lekarza z 2013 roku. Rozwijający się siemianowicki ośrodek stawał się miejscem pomocy w sytuacjach, w których jednocześnie poszkodowanych było wielu ludzi.
Ta sama relacja łączy jego ogólnopolską rozpoznawalność z katastrofami przemysłowymi oraz pożarem podczas koncertu w Hali Stoczni Gdańskiej. Widzowie poznawali lekarza z serwisów informacyjnych. Dla pacjentów i ich bliskich był jednak przede wszystkim człowiekiem uczestniczącym w walce o zdrowie, a nie postacią telewizyjną.
Warto tu dopilnować kolejności wydarzeń. Państwowa Straż Pożarna datuje pożar hali w Gdańsku na 24 listopada 1994 roku. Decyzja o powołaniu Centrum zapadła wcześniej, w maju. Nie należy więc przedstawiać listopadowej tragedii jako przyczyny majowej decyzji, choć obie sprawy pojawiają się obok siebie w skrótowych historiach ośrodka.
Nauka, zagraniczne kontakty i przekazywanie doświadczenia
Stanisław Sakiel budował także środowisko uczące się leczenia oparzeń. Według relacji MBP lekarze nawiązywali współpracę z ośrodkami w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Francji. Wspominający go Henryk Lendor podkreślał otwartość na technologie, monitoring sal oraz możliwość rozmowy pacjentów z rodzinami przez komunikatory.
W 1995 roku Stanisław Sakiel uzyskał stopień doktora nauk medycznych w Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. W latach 1991–1995 przewodniczył Polskiemu Towarzystwu Leczenia Oparzeń. Był autorem prac naukowych i nauczycielem lekarzy. Nie sprowadzał więc swojego doświadczenia do wiedzy dostępnej tylko w jednym gabinecie.
O tym, jak zapisał się w pamięci środowiska, świadczy także wspomnienie opublikowane w „Chirurgii Plastycznej i Oparzeniach” w 2019 roku. Podpisali je m.in. Mariusz Nowak, Marek Kucharzewski i Piotr Wróblewski. Już w streszczeniu autorzy przedstawiają Sakiela jako twórcę siemianowickiego oddziału i pioniera leczenia oparzeń w Polsce.
„Sakielówka”: rehabilitacja zamiast samego liczenia łóżek
Szczególnie ciekawy ślad pozostawiła Aleksandra Siembiga w „Gońcu” z października 1998 roku. Jej artykuł nosił tytuł „Oparzeniówka czyli «Sakielówka»”. Stanisław Sakiel występował w nim jako ordynator oddziału w Szpitalu nr 2. Autorka opisywała zmniejszenie liczby łóżek na rzecz zaplecza rehabilitacyjnego i fizykoterapii.
To konkret pokazujący sposób myślenia o chorym. Miejsce w sali szpitalnej było potrzebne, ale nie stanowiło całego leczenia. Wygospodarowanie przestrzeni do odzyskiwania sprawności miało sens właśnie dlatego, że pobyt i powrót do zdrowia trwały długo. Ówczesnego oddziału nie da się więc oceniać wyłącznie przez liczbę łóżek.
Kiedy Stanisław Sakiel doprowadził do powstania Centrum?
Oficjalna historia CLO wskazuje dwie kluczowe daty. 25 maja 1994 roku wojewoda katowicki powołał Centrum Leczenia Oparzeń. Następnie zaadaptowano na jego potrzeby zabytkowy budynek szpitalny. 31 lipca 1998 roku placówka została wpisana do rejestru samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jej pierwszym dyrektorem był Zbigniew Wypych.
Odpowiedź na pytanie o Sakiela jako inicjatora brzmi więc: tak, to on stworzył medyczne i organizacyjne podstawy siemianowickiej „oparzeniówki”. Trzeba jednak odróżnić tę rolę od formalnego kierowania nowym, samodzielnym szpitalem. Określenie „twórca Centrum” opisuje wieloletnie dzieło, nie dowodzi pełnienia każdego stanowiska w jego strukturze.
Co ważne, przywołany reportaż z 1998 roku opisywał działający nadal oddział Sakiela i nowo otwarte Centrum jako odrębne placówki. Pojawiał się w nim postulat współpracy zamiast rywalizacji. To współczesne wydarzeniom świadectwo pokazuje, że przemiany organizacyjne były bardziej złożone niż prosta zmiana tabliczki na drzwiach.
Nie umniejsza to zasług lekarza. Pozwala natomiast zobaczyć rzeczywistą skalę zadania: obok leczenia potrzebne były decyzje administracyjne, budynki, finansowanie i praca wielu osób. Dobra biografia powinna zachować zarówno rolę inicjatora, jak i miejsce jego współpracowników.
Lekarz zapamiętany również poza salą operacyjną
W lokalnym wspomnieniu z 2019 roku przytoczono opowieść Zenona Kaczmarzyka, dawnego wiceprezydenta miasta. Podczas ostrej zimy miało zabraknąć osoby obsługującej szpitalną kotłownię. Kaczmarzyk wspominał, że razem z Sakielem podjęli się pracy przy piecu, by przywrócić ogrzewanie.
To anegdota z relacji uczestnika, nie udokumentowany protokół zdarzenia. Warto ją jednak zachować z taką właśnie atrybucją. Pokazuje, jak opowiadali o lekarzu ludzie, którzy go znali: jako o człowieku gotowym zająć się także bardzo przyziemnym problemem szpitala.
Wielkie określenia, takie jak „legenda” czy „wybitny lekarz”, niewiele wyjaśniają bez podobnych szczegółów. Znacznie więcej mówią decyzje o rehabilitacji, budowaniu zespołu i organizowaniu warunków leczenia. Dopiero z nich składa się obraz osoby, której nazwisko stało się częścią potocznej nazwy oddziału.
Honorowy Obywatel Siemianowic i radny trzech kadencji
Stanisław Sakiel otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Siemianowic Śląskich uchwałą Rady Miasta z 21 listopada 1991 roku. Taką datę podaje samorządowy biogram w „Nowych Siemianowicach”. Wśród jego odznaczeń wymienia również Złoty Krzyż Zasługi i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Z miejskiego życia nie wycofał się po uzyskaniu honorowego tytułu. Rocznik muzealny odnotowuje trzy kadencje w Radzie Miasta: 1990–1994, 1994–1998 i 1998–2002. Pracował w Komisji Zdrowia i Opieki Społecznej oraz działał w Towarzystwie Przyjaciół Siemianowic Śląskich. W 2003 roku został honorowym laureatem Nagrody im. Wojciecha Korfantego.
Stanisław Sakiel łączył zatem pracę kliniczną z udziałem w samorządzie. Miał doświadczenie codziennego funkcjonowania szpitala, które mógł wnosić do rozmowy o miejskiej ochronie zdrowia. Ocena konkretnych głosowań wymagałaby już osobnej analizy dokumentów rady; sama obecność w niej jest jednak istotną częścią jego związku z Siemianowicami.
Śmierć, patronat i pamięć o lekarzu
Stanisław Sakiel zmarł 8 stycznia 2013 roku, mając 86 lat. Lokalne wspomnienie wskazuje jego pochówek na cmentarzu przy ulicy Michałkowickiej. 7 listopada 2014 roku Centrum Leczenia Oparzeń otrzymało jego imię, co odnotowują szpital i miejska biblioteka.
Nadanie imienia nie było początkiem doceniania jego pracy. Honorowe obywatelstwo otrzymał ponad dwadzieścia lat przed śmiercią. Patronat utrwalił natomiast związek nazwiska z placówką wyrosłą z jego zawodowego dorobku.
Stanisław Sakiel pozostawił fundamenty instytucji, która nadal się rozwija. Dzisiejsze CLO przedstawia swoją działalność jako leczenie oparzeń i ran przewlekłych, rehabilitację, szkolenia i badania. Wymienia m.in. chirurgię plastyczną, intensywną terapię, rehabilitację, hiperbarię oraz bank tkanek.
To kontynuacja problemu, którym zajmował się przez dziesięciolecia: jak pomóc ciężko poszkodowanemu człowiekowi przejść przez całe leczenie. Jednocześnie późniejsze inwestycje i rozwiązania są dorobkiem kolejnych zespołów. Nie należy automatycznie przypisywać Sakielowi każdej technologii wdrożonej po jego odejściu.
Więcej o współczesnym ośrodku można przeczytać w artykule o Centrum Leczenia Oparzeń. Biografia jego twórcy uzupełnia ten obraz: zanim pojawiła się dzisiejsza infrastruktura, ktoś musiał przekonać innych, że specjalistyczne leczenie oparzeń warto rozwijać właśnie tutaj.
Dla Siemianowic historia Sakiela jest również historią człowieka, który nie urodził się w naszym mieście, ale związał z nim najważniejszą część zawodowego życia. Jego wkładu nie wyjaśnia jeden tytuł ani jedna data otwarcia szpitala. Wyjaśnia go droga od pierwszych wydzielonych łóżek do zespołu i tradycji leczenia, które przetrwały swojego inicjatora.
Jeśli byliście jego pacjentami, współpracownikami albo zachowaliście rodzinne wspomnienia o doktorze Sakielu, możecie dopisać do tej historii własne świadectwo. Czasem najwięcej mówi zwykłe wspomnienie rozmowy lub spotkania.
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce? Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.
The World Ahead 2027 już jest. Foliarze, lupy w dłoń! Tylko zanim zaczniemy szukać tajnego planu elit, proponuję przyjrzeć się czemuś ciekawszemu: temu, czy nasza odpowiedzialność nadąża za rozwojem technologii i czy potrafimy poradzić sobie z kilkoma problemami jednocześnie.
Komentarz autorski Szymona Michalika
Redakcja „The Economist” najwyraźniej posiada kryształową kulę i doskonale zna przyszłość, ale zamiast zachować tę bezcenną wiedzę dla siebie, publikuje ją na okładce magazynu. Genialny plan, prawda? (¬‿¬)
A tak poważnie: nie traktuję tej ilustracji jak instrukcji obsługi nadchodzącej katastrofy. Widzę w niej próbę opisania procesów, które już trwają, oraz dobry pretekst do rozmowy o tym, dokąd zmierzamy. Bo największym problemem może się okazać nie pojedyncza rakieta czy spadający wykres, lecz to, jak mocno polityka, pieniądze i technologia zaczynają na siebie oddziaływać.
Czym właściwie jest The World Ahead 2027?
To coroczne wydanie prognostyczne „The Economist”, redagowane przez Toma Standage’a. Wydawca zapowiedział dołączenie go do tygodnika datowanego na 21 listopada oraz samodzielną sprzedaż od 26 listopada 2026 roku.
Oficjalny komunikat wskazuje dziesięć głównych tematów: polityczną sukcesję po Trumpie, następstwa wojny z Iranem, ekstremalne temperatury, AI, europejską populistyczną prawicę, zadłużenie państw, Tajwan, leki odchudzające, sektor kosmiczny i zmiany w Hollywood.
To punkt wyjścia do czytania The World Ahead 2027. Najpierw mamy deklaracje redakcji, potem ilustrację, a dopiero na końcu własne skojarzenia. Odwrócenie tej kolejności pozwala dopasować do rysunku niemal dowolną historię.
Jak odczytywać symbole na okładce?
Grafika udostępniona przez wydawcę jest utrzymana w czerni, czerwieni i bieli. Autorem ilustracji jest Cleon Peterson. Na szczycie stoją postacie w formalnych strojach, niżej pojawiają się sceny związane z gospodarką, technologią i przemocą. Na samym dole widać namioty i skulone sylwetki.
Można to odczytać jako obraz nierównego podziału wpływu i konsekwencji: jedni podejmują decyzje, inni przede wszystkim odczuwają ich skutki. To interpretacja kompozycji, a nie potwierdzony komentarz artysty.
Element ilustracji
Uzasadnione odczytanie
Mózg z elektronicznymi ścieżkami, robot i układy scalone
Rozwój AI, automatyzacja i zależność od technologii
Opadający wykres, pieniądze i monumentalny gmach
Niepewność finansowa, zadłużenie i ryzyko przecen
Czołgi, pociski, okręt i eksplozje
Konflikty oraz ich gospodarcze następstwa
Płonący las i termometr
Ekstremalne temperatury i zagrożenia klimatyczne
Urna wyborcza i tłum
Polityczna mobilizacja, wybory i spory społeczne
Tabletki, strzykawka i laboratorium
Farmacja i rozwój nowych terapii
Rakieta, satelita i teleskop
Technologie kosmiczne
Projektor filmowy
Przyszłość przemysłu rozrywkowego
Takie odczytanie pozwala uporządkować okładkę The World Ahead 2027, ale nie tworzy kalendarza zdarzeń. Sąsiedztwo dwóch symboli może sugerować zależność. Samo w sobie nie dowodzi ani związku przyczynowego, ani zamiaru konkretnych osób.
AI może zmienić gospodarkę i jednocześnie rozczarować inwestorów
Elektroniczny mózg zajmuje centralne miejsce ilustracji. Wokół niego można zobaczyć znaki związane z technologią, pieniędzmi i pracą. To dobry punkt do postawienia pytania, którego często brakuje w dyskusjach o AI: kto rzeczywiście skorzysta na jej rozwoju, a kto tylko zapłaci za zbyt wygórowane oczekiwania?
Technologia może rozwijać się znakomicie, a część inwestorów może jednocześnie stracić fortuny. Nie ma w tym sprzeczności, ponieważ rzeczywista wartość narzędzia i cena, jaką ktoś zapłacił za obietnicę przyszłych zysków, to dwie różne sprawy. Dlatego nie kupuję ani opowieści, że AI rozwiąże wszystko, ani przekonania, że ewentualna przecena spółek udowodni bezużyteczność całej technologii.
Istotne uzupełnienie The World Ahead 2027 przynosi komunikat Europejskiego Banku Centralnego z 18 listopada 2026 roku. EBC zwraca uwagę na wysokie oczekiwania wobec przyszłych zysków firm AI i rosnący udział długu w finansowaniu infrastruktury. Zmiana nastrojów mogłaby przenieść straty z rynku akcji również na rynek obligacji.
To ostrzeżenie o podatności rynku na wstrząs, nie ogłoszenie terminu katastrofy.
Nie ma podstaw do tak jednoznacznego wniosku. The World Ahead 2027 kieruje uwagę również na finanse państw, a nie wyłącznie na technologiczne spółki.
Mechanizm jest prostszy od okładkowej symboliki. Jeśli państwo pożycza pieniądze na mniej korzystnych warunkach, obsługa nowego lub refinansowanego długu może pochłaniać więcej środków. Przy ograniczonych dochodach rośnie presja na wydatki, podatki albo kolejne pożyczki. To możliwy przebieg problemu, nie prognoza identyczna dla wszystkich krajów.
EBC wskazuje na ryzyko nagłych zmian wyceny długu oraz przenoszenia wstrząsów między instytucjami finansowymi. Jednocześnie podkreśla dobrą pozycję kapitałową, płynność i rentowność banków strefy euro. Pominięcie tej drugiej części zmieniłoby raport o ryzyku w jednostronny alarm.
Okładka może przyciągać uwagę strzałką skierowaną w dół. Ocena bezpieczeństwa systemu wymaga więcej niż jednego obrazka.
Tajwan: gotowość wojskowa nie jest datą inwazji
Wojenna część The World Ahead 2027 naturalnie kieruje uwagę ku Chinom i Tajwanowi. Tu szczególnie łatwo pomylić trzy różne rzeczy: rozwijanie możliwości armii, przygotowywanie wariantów operacji i polityczną decyzję o jej rozpoczęciu.
Amerykańska ocena zagrożeń z marca 2026 roku stwierdzała, że według ówczesnych ustaleń wywiadu chińscy przywódcy nie planowali inwazji w 2027 roku i nie mieli sztywnego terminu zjednoczenia. Dokument jednocześnie opisywał rozwijanie chińskich zdolności wojskowych.
To ocena oparta na informacjach dostępnych do 14 marca, a nie gwarancja bezpieczeństwa na przyszłość. Pokazuje jednak, dlaczego zdania „armia ma być gotowa” nie wolno automatycznie zamieniać w „wojna wybuchnie”.
Raport wskazuje też możliwe konsekwencje konfliktu dla handlu i dostępu do technologii półprzewodnikowych. Stąd już znacznie bliżej do europejskich fabryk i dostaw sprzętu niż mogłoby sugerować geograficzne oddalenie wyspy.
Energia, klimat i żywność mogą tworzyć wspólny problem
W oficjalnej zapowiedzi wydania skutki wojny z Iranem obejmują przepływy energii i bezpieczeństwo żywnościowe, w tym dostępność nawozów. Na ilustracji te obszary sąsiadują ze scenami zniszczeń i zagrożeń środowiskowych.
Najciekawsza interpretacja The World Ahead 2027 dotyczy właśnie nakładania się presji. Rolnictwu może szkodzić pogoda, a jednocześnie produkcję i transport mogą obciążać koszty energii. Jeden problem utrudnia wówczas poradzenie sobie z drugim.
W komunikacie NOAA z 12 listopada 2026 roku opisano wzmacnianie się El Niño i wysokie prawdopodobieństwo jego silnej lub bardzo silnej fazy na początku 2027 roku. NOAA zaznacza zarazem, że nawet silne zjawisko nie gwarantuje wszystkich typowych dla niego skutków.
Nie da się z tego wyprowadzić prognozy konkretnej suszy czy powodzi w Siemianowicach. Można natomiast wskazać ryzyko dla światowej produkcji żywności, którego skala zależy od rzeczywistej pogody w poszczególnych regionach.
Co oznacza „ostatni rozdział Trumpa”?
Polityczny motyw The World Ahead 2027 dotyczy walki o wpływy i przyszłą sukcesję. Nie oznacza zapowiedzi końca prezydentury w 2027 roku.
Zwykły kalendarz czteroletniej kadencji rozpoczętej w styczniu 2025 roku prowadzi do stycznia 2029 roku. Dwudziesta poprawka do konstytucji USA określa moment zakończenia kadencji prezydenckiej na południe 20 stycznia właściwego roku.
To przydatny przykład różnicy między politycznym hasłem a terminem ustrojowym. Redakcja może opisywać słabnięcie wpływów albo początek rywalizacji następców, chociaż urzędujący polityk nadal dysponuje rozległymi uprawnieniami.
Wątek europejski skupia się z kolei na francuskiej polityce i populistycznej prawicy. Sam termin „populizm” nie wyjaśnia jednak konkretnego programu ani jego skutków. Oceniając polityków, trzeba przyglądać się ich propozycjom, kosztom i stosunkowi do instytucji, zamiast poprzestawać na etykiecie.
Jak oceniać prognozy na 2027 rok?
Warto traktować te wydania jako zestaw hipotez do sprawdzania. Znacznie trudniej uzasadnić popularne przekonanie o ich nadzwyczajnej trafności.
To rozsądna praktyka analityczna. Dług państwowy czy rozwój technologii nie zaczynają się od nowa wraz ze zmianą daty w kalendarzu.
Natomiast rzetelny pomiar trafności wymagałby zapisania prognoz przed wydarzeniami, określenia kryteriów ich spełnienia i uwzględnienia również pomyłek. Wybranie po roku kilku pasujących symboli nie wystarcza. Rakieta może później zostać skojarzona zarówno z wojną, jak i udanym startem kosmicznym, a to zupełnie inne zdarzenia.
Uczymy maszyny rozumować. A co z nami?
Patrząc na The World Ahead 2027, wracam do pytania, które od dawna mnie zastanawia: czy przypadkiem nie rozwijamy technologii szybciej, niż uczymy się odpowiedzialnie z niej korzystać?
Nie brakuje mi wyobraźni, żeby dostrzec możliwe korzyści. AI może pomagać w analizie dokumentów, badaniach naukowych, organizacji pracy czy obsłudze mieszkańców. Tyle że pomiędzy obietnicą a dobrze działającą usługą jest jeszcze cała droga: sprawdzenie jakości, ochrona danych, możliwość poprawienia błędu i człowiek, który bierze odpowiedzialność za rezultat.
Samo kupienie systemu nie załatwia żadnej z tych spraw. Można zautomatyzować bałagan, a potem produkować go szybciej i na większą skalę. Można też uzyskać oszczędności, które poprawią wyniki firmy, lecz niewiele zmienią w sytuacji pracowników albo odbiorców usługi.
Rozwój technologii nie gwarantuje, że jego korzyści zostaną sprawiedliwie rozdzielone. Trzeba jeszcze zdecydować, komu ma służyć dane wdrożenie, kto zyska, kto poniesie koszty i jak będzie można rozliczyć jego efekty. Tych decyzji nie podejmie za nas sam fakt istnienia coraz sprawniejszych modeli.
Z perspektywy The World Ahead 2027 to dla mnie ważniejsze niż tropienie daty krachu. Potrafimy planować kolejne podboje kosmosu, a nadal zmagamy się ze współpracą, zaufaniem i rozsądnym gospodarowaniem tym, co mamy pod ręką. W Siemianowicach też warto zadawać te pytania, zaczynając od prostego: czy po wprowadzeniu nowego rozwiązania mieszkańcowi rzeczywiście załatwia się sprawę łatwiej?
Momentami mam wrażenie, że uczymy maszyny rozumować, a sami coraz rzadziej korzystamy z tej umiejętności (ಠ_ಠ)
Trzy scenariusze zamiast jednej przepowiedni
Na podstawie omawianych zależności można zbudować trzy robocze scenariusze. To synteza na potrzeby tego artykułu, nie oficjalne scenariusze redakcji ani prognozy z przypisanym prawdopodobieństwem.
Niestabilna równowaga: napięcia trwają, ale nie przeradzają się w łączny kryzys finansowania, handlu i dostaw energii. Rozwój technologii postępuje nierówno.
Kumulacja wstrząsów: pogorszenie warunków finansowych nakłada się na problemy energetyczne lub geopolityczne. Trudniej łagodzić ich skutki, bo kilka obszarów wymaga pomocy jednocześnie.
Przyspieszenie zmian: praktyczne zastosowania technologii zaczynają przynosić większe korzyści, a inwestycje w odporność ograniczają część zagrożeń.
Te warianty mogą występować równocześnie w różnych branżach i państwach. Przecena dostawców AI nie wyklucza poprawy wyników przedsiębiorstw, które korzystają z ich narzędzi.
Co The World Ahead 2027 może znaczyć dla mieszkańca Siemianowic?
Nie trzeba dopisywać miasta do każdego globalnego wydarzenia, żeby zauważyć możliwe zależności.
Droższa energia może zwiększać koszty działalności firm i usług. Trudniejsze finansowanie może ograniczać inwestycje. Automatyzacja może zmieniać zakres obowiązków pracowników, a zakłócenia dostaw utrudniać zakup części i urządzeń. Są to możliwe kanały wpływu, a nie wyliczona prognoza dla miejskiego budżetu.
Z perspektywy mieszkańca sensowne pytania są więc konkretne: czy lokalne instytucje potrafią chronić dane, czy wdrożenia AI rozwiązują rzeczywiste problemy i czy planując wydatki, uwzględnia się ryzyko wzrostu kosztów?
Nie wiem, jaki będzie 2027 rok. W The World Ahead 2027 najbardziej przekonuje mnie jednak myśl, że największym wyzwaniem może być nasza zdolność do radzenia sobie z kilkoma problemami jednocześnie. I właśnie dlatego równie ważne jak nowe narzędzia są sprawne instytucje, współpraca oraz odpowiedzialność za podejmowane decyzje.
Dlatego zamiast doszukiwać się w okładce tajnego harmonogramu katastrof, wolę obserwować rzeczywiste dane i pytać, co możemy zrobić lepiej już teraz. Przyszłość nie jest zapisana na okładce żadnego magazynu, a część zagrożeń można ograniczać decyzjami podejmowanymi dzisiaj.
A Was co bardziej niepokoi: tempo rozwoju technologii czy to, czy potrafimy z niej odpowiedzialnie korzystać?
Miasto ponownie udostępnia mieszkania do remontu kapitalnego. W listopadowym wykazie jest 146 lokali, z czego 89 pojawiało się już w co najmniej jednej z trzech wcześniejszych ofert z tego roku. Aż 62 adresy występują we wszystkich czterech porównanych listach. Czy to sygnał, że sama publikacja kolejnych harmonogramów nie wystarcza?
Listopadowe mieszkania do remontu będzie można oglądać od 18 listopada do 10 grudnia. Poniżej są terminy i zasady udziału oraz pełny wykaz 146 lokali. Tym razem jednak warto przyjrzeć się także temu, co dzieje się z lokalami między kolejnymi rozdziałami.
Mieszkania do remontu: ile lokali wraca do oferty?
Porównanie obejmuje mieszkania do remontu z czterech harmonogramów opublikowanych przez urząd w 2026 roku. Dopasowano dokładne adresy: ulicę, numer budynku i numer mieszkania.
Z 146 listopadowych mieszkań aż 89, czyli około 61 proc., występowało już w co najmniej jednym z trzech wcześniejszych wykazów. W tej grupie jest 62 lokali obecnych we wszystkich czterech listach, od lutowej po listopadową. Tych liczb nie należy sumować między wierszami tabeli, ponieważ ten sam lokal może występować w kilku edycjach.
Pozostałych 57 adresów nie ma w trzech porównanych wcześniejszych wykazach. Nie oznacza to, że nigdy wcześniej nie były oferowane.
Poniższe mieszkania do remontu występują we wszystkich czterech wykazach. Dane o powierzchni i ogrzewaniu pochodzą z oferty listopadowej:
Adres
Powierzchnia
Ogrzewanie
Bytkowska 25/1
37,50 m²
brak
Bytkowska 29/6
28,01 m²
brak
Fabryczna 20/11
26,19 m²
brak
Św. Barbary 18a/15
35,82 m²
brak
Niepodległości 12a/2
37,65 m²
piece
Kołłątaja 1/15
17,02 m²
C.O. z sieci; jedno pomieszczenie
To przykłady, nie pełna lista powtórzeń. Pokazują też, że problem nie dotyczy wyłącznie jednego rodzaju ogrzewania lub jednego budynku. W całym listopadowym harmonogramie przy 25 lokalach w rubryce sposobu ogrzewania wpisano „brak”.
Same dokumenty nie pokazują pełnego stanu technicznego ani kosztów doprowadzenia tych mieszkań do użytkowania. Nie pozwalają też ustalić, czy konkretny lokal przez cały ten czas pozostawał pusty, czy po drodze doszło do rezygnacji lub innych zdarzeń.
Dlaczego mieszkania do remontu wracają na listę?
Same harmonogramy nie wyjaśniają, dlaczego te mieszkania do remontu wracają do oferty. Mogą wchodzić w grę koszty remontu, stan budynku, lokalizacja, brak zainteresowania konkretnym mieszkaniem, rezygnacja zainteresowanego albo warunki formalne. Każdą z tych możliwości trzeba sprawdzić.
Jest jednak dodatkowy sygnał: 28 września urząd opublikował listę mieszkań z tzw. odrzutu, opisując je jako lokale, które nie znalazły chętnych w ostatnim rozdziale. To potwierdza, że przynajmniej część oferty pozostawała bez zainteresowanych. Nie wyjaśnia automatycznie losów wszystkich powtarzających się adresów.
Moim zdaniem obecność 62 tych samych lokali w czterech tegorocznych wykazach jest wystarczającym powodem, żeby miasto oceniło skuteczność tej formy przydziału. Nie dowodzi jeszcze, że wszystkie mieszkania są nieodpowiednie albo że winne są wyłącznie zasady naboru. Przy tej skali powtórzeń mieszkania do remontu wymagają oceny efektów programu, a nie tylko kolejnej publikacji adresów.
Potrzeba mieszkania i możliwość sfinansowania kapitalnego remontu to dwie różne rzeczy. Osoba oczekująca na pomoc gminy może nie dysponować pieniędzmi na takie prace. To możliwa bariera, ale żeby ocenić jej rzeczywiste znaczenie, potrzebne są dane od miasta i doświadczenia osób oglądających lokale.
Warto więc uzyskać odpowiedź, ile osób przyjęło mieszkania do remontu w poprzednich rozdziałach, ile porozumień remontowych zawarto, ile zakończyło się remontem i umową najmu oraz dlaczego konkretne lokale wróciły do oferty. Ważne byłoby również ustalenie, czy miasto zbiera od zainteresowanych powody rezygnacji.
Kto może oglądać lokale i do kiedy złożyć wniosek?
Zgodnie z listopadowym komunikatem Wydziału Gospodarki Lokalowej w rozdziale mogą uczestniczyć osoby zakwalifikowane do przydziału mieszkania i znajdujące się na właściwych listach urzędu. Mieszkania do remontu w tym rozdziale nie są dostępne dla osób oczekujących na lokal na podstawie wyroku eksmisyjnego.
Osoby z innych list niż lista lokali do remontu kapitalnego muszą dodatkowo pisemnie potwierdzić, że dysponują środkami na przeprowadzenie remontu we własnym zakresie i na własny koszt.
Najważniejsze terminy i wymagania:
Oględziny: od 18 listopada do 10 grudnia 2026 roku. Każdy lokal ma przypisany dzień i godzinę w harmonogramie.
Wniosek: do 15 grudnia 2026 roku, w kancelarii podawczej Urzędu Miasta.
We wniosku można wskazać maksymalnie pięć mieszkań, w kolejności zainteresowania.
Należy dołączyć dokumenty o dochodach za trzy poprzedzające miesiące, deklarację dochodową oraz oświadczenia o stanie majątkowym i tytule prawnym do lokalu.
O kolejności przydziału ma decydować data wcześniejszego wniosku o najem i miejsce na liście. Nie należy mylić jej z kolejnością składania listopadowo-grudniowych wskazań wybranych mieszkań.
Najpierw remont, później umowa najmu
Osoby, którym przydzielono mieszkania do remontu, zawierają z gminą porozumienie remontowe na 12 miesięcy. Remont trzeba wykonać samodzielnie i na własny koszt. Termin można jednokrotnie przedłużyć, maksymalnie o sześć miesięcy, na pisemny wniosek i przy zaawansowaniu prac wynoszącym co najmniej 50 proc.
Według komunikatu dopiero po zakończeniu prac zgodnie z porozumieniem zostanie zawarta umowa najmu na czas nieoznaczony, pod warunkiem braku zaległości w opłatach za przyjęty lokal. Jest to oferta przyszłego najmu, nie przekazania mieszkania na własność.
Dla części oczekujących mieszkania do remontu mogą być szansą na stabilny najem. Powracające adresy uzasadniają jednak pytanie, dla ilu oczekujących jest on rzeczywiście dostępny i co należałoby zmienić w przypadku lokali, które od miesięcy ponownie trafiają do rozdziału.
Czy mieszkania do remontu wracające do kolejnych wykazów to waszym zdaniem sygnał, że miasto powinno zmienić ofertę lub zasady jej przyznawania? Jeśli oglądaliście te lokale, co najbardziej zniechęcało do ich przyjęcia?
Mieszkania do remontu w listopadzie 2026: pełna lista
Poniżej wszystkie 146 mieszkań do remontu z listopadowego harmonogramu, w kolejności udostępniania. Podano adres, metraż, sposób ogrzewania i godzinę oględzin. Wszystkie terminy dotyczą 2026 roku.
Określenie „brak” oznacza wpis urzędu w rubryce ogrzewania. Dopiski o liczbie pokoi lub pomieszczeń zachowano z dokumentu. C.O. oznacza centralne ogrzewanie. Własność nieruchomości i kondygnację można sprawdzić w pełnym harmonogramie UM w PDF.
Autorzy: zespół redakcyjny ForumSiemiona.pl. Tworzymy niezależne treści o sprawach lokalnych, opierając się na faktach, dokumentach i doświadczeniach mieszkańców. Interesuje nas przejrzystość procesów, odpowiedzialność instytucji publicznych i prywatnych oraz realna poprawa jakości życia w Siemianowicach Śląskich.
📌 Masz problem? Napisz do nas. ForumSiemiona.pl to przestrzeń, w której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy, nieprawidłowości i tematy wymagające nagłośnienia. Dotyczy to m.in. spraw związanych z: – 🏢 spółdzielniami i wspólnotami mieszkaniowymi, – 📄 zarządzaniem nieruchomościami i majątkiem wspólnym, – ⚖️ uchylaniem się od obowiązków prawnych lub statutowych, – 🚫 nadużyciami, brakiem transparentności i ignorowaniem głosu mieszkańców, – 🏛️ działaniami instytucji mających realny wpływ na codzienne życie lokalnej społeczności.
📎 Jeśli posiadasz dokumenty, nagrania, korespondencję, protokoły, uchwały lub inne materiały potwierdzające nieprawidłowości – prześlij je do redakcji. Każde zgłoszenie traktujemy indywidualnie, z naciskiem na rzetelność, weryfikację i odpowiedzialność.
🧭 ForumSiemiona.pl nie jest miejscem hejtu ani anonimowych oskarżeń. To przestrzeń dialogu, analizy i porządkowania spraw lokalnych. Zachęcamy do udziału w dyskusjach oraz współtworzenia działów tematycznych naszego Forum– w tym dotyczących 🏘️ mieszkalnictwa, 🤝 NGO i 🏙️ spraw miejskich – aby głos mieszkańców miał realne znaczenie.
Reportaż TVP3 o strzelnicy w Siemianowicach Śląskich pokazał, jak różnie strony sporu oceniają hałas dobiegający z obiektu Polskiego Związku Łowieckiego przy ul. Zwycięstwa. W materiale opublikowanym 15 listopada głos zabrali przedstawiciel mieszkańców, akustyk, reprezentant PZŁ i Urzędu Miasta. Mieszkańcy przedstawili wyniki zleconych przez siebie pomiarów, PZŁ zapowiedział ich porównanie z własnymi badaniami, a magistrat ponownie wskazał termin 31 grudnia 2026 roku.
To kolejny etap sprawy, którą na ForumSiemiona opisywałem już przy okazji październikowej interpelacji i odpowiedzi prezydenta. Tym razem ważne jest przede wszystkim zestawienie stanowisk i odpowiedź na pytanie, czy rozmowa zaczyna przybliżać strony do konkretnych rozwiązań.
Reportaż TVP3 o strzelnicy. Co mówią mieszkańcy?
Materiał Adriana Kowalczyka ukazał się 15 listopada w „Aktualnościach” TVP3 Katowice. Dziennikarz wrócił do sprawy wystrzałów słyszanych w sąsiedztwie obiektu i na pobliskich terenach rekreacyjnych.
Wojciech Rzepczyk, współautor apelu mieszkańców, wskazywał, że w ostatnich latach uciążliwość strzelnicy wyraźnie wzrosła. Jego zdaniem problem dotyczy nie tylko osób mieszkających w pobliżu, lecz także odwiedzających Rzęsę.
To relacja mieszkańca, a nie wynik porównawczych badań intensywności strzelań na przestrzeni lat. Pokazuje jednak, dlaczego część siemianowiczan zdecydowała się na podjęcie bardziej zdecydowanych działań.
W reportażu podkreślono też istotną rzecz: autorzy apelu nie domagają się likwidacji strzelnicy. Chcą ograniczenia hałasu i działań, które pozwolą spokojniej korzystać z mieszkań oraz terenów wypoczynkowych.
Co wykazały badania hałasu strzelnicy?
W materiale wypowiedział się Bartłomiej Czubak, akustyk z Acoustic Masters, wyjaśniając dopuszczalne poziomy hałasu na terenach mieszkaniowych.
Warto pamiętać, że obowiązujące limity zależą między innymi od rodzaju terenu i zastosowanego wskaźnika. Nie istnieje jeden identyczny poziom dopuszczalny dla wszystkich lokalizacji.
Badania hałasu strzelnicy zlecone przez mieszkańców przeprowadzono 30 sierpnia 2026 roku. Wyniki wskazywały wartości wyższe od poziomów dopuszczalnych przyjętych w sprawozdaniu:
ul. Dworska 17: 64,5 dB przy wskazanym poziomie dopuszczalnym 55 dB, czyli o 9,5 dB więcej.
ul. Skowronków 3: 54,9 dB przy wskazanym poziomie dopuszczalnym 50 dB, czyli o 4,9 dB więcej.
Sprawozdanie zostało następnie przywołane w interpelacji radnego Adama Cebuli i przekazane władzom miasta.
W tym miejscu trzeba jednak zachować ważne rozróżnienie. Wyniki badań wskazujące na przekroczenie przyjętych poziomów nie są tym samym co ostateczna decyzja administracyjna dotycząca hałasu.
Sam reportaż również nie przesądza o wyniku prowadzonego postępowania.
Badania hałasu strzelnicy pozostają jednym z najważniejszych elementów tej sprawy, ale nadal otwarte jest pytanie o ich formalną ocenę oraz dalsze działania organów.
Strzelnica przy Rzęsie. Co odpowiada Polski Związek Łowiecki?
W reportażu głos zabrał również Michał Góral z Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Katowicach.
Poinformował, że wyniki badań przedstawionych przez mieszkańców mają zostać porównane z pomiarami przygotowywanymi na zlecenie zarządcy strzelnicy.
Według jego wypowiedzi przy pracach dla PZŁ uczestniczą Główny Instytut Górnictwa oraz laboratorium Tauronu.
To istotna deklaracja, ponieważ oznacza, że zarządca zamierza przedstawić własny materiał pomiarowy, który będzie można zestawić z dokumentacją mieszkańców.
Na dzień publikacji reportażu wyniki tych badań nie zostały jednak przedstawione. Nie wiadomo więc jeszcze, czy będą zgodne z rezultatami uzyskanymi przez mieszkańców, czy pojawią się między nimi rozbieżności.
Góral mówił również o znaczeniu strzelnicy jako miejsca szkolenia służb mundurowych. Wyraził obawę, że działania wymierzone w funkcjonowanie obiektu mogłyby utrudniać szkolenie żołnierzy oraz funkcjonariuszy.
Przedstawiciel PZŁ krytycznie odniósł się także do grupy mieszkańców działającej na rzecz ograniczenia hałasu, kwestionując jej charakter jako ruchu społecznego.
Warto zestawić to stanowisko z rzeczywistym postulatem autorów apelu.
Strzelnica przy Rzęsie może być ważnym obiektem szkoleniowym, ale nie wyklucza to konieczności przestrzegania wymagań związanych z ochroną środowiska i ograniczania uciążliwości dla otoczenia.
Z kolei z wypowiedzi Wojciecha Rzepczyka wynika, że mieszkańcy nie oczekują zamknięcia strzelnicy, lecz rozwiązania problemu hałasu.
W tej sytuacji spór nie musi sprowadzać się do wyboru między funkcjonowaniem obiektu a spokojem mieszkańców.
Miasto nadal oczekuje na przegląd ekologiczny PZŁ
Stanowisko Urzędu Miasta przedstawiła w reportażu Anna Ujma.
Potwierdziła, że magistrat zna problem zgłaszanego hałasu i oczekuje na dokumentację Polskiego Związku Łowieckiego.
Przegląd ekologiczny PZŁ, obejmujący również ocenę akustyczną, powinien zostać przekazany do 31 grudnia 2026 roku.
Nie jest to nowy termin. Miasto wcześniej zgodziło się na jego przedłużenie, uzasadniane potrzebą przeprowadzenia badań w okresie największej aktywności strzelnicy.
Jeżeli nie wykaże ona przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu, miasto dopuszcza możliwość dodatkowej, niezależnej weryfikacji.
Reportaż TVP3 o strzelnicy nie przynosi więc informacji o nowej decyzji administracyjnej, rozpoczęciu modernizacji ani terminie zastosowania zabezpieczeń akustycznych.
Potwierdza natomiast, że miasto nadal przyjmuje oczekiwanie na dokumentację PZŁ jako kolejny etap postępowania.
Co nowego wnosi reportaż TVP3 o strzelnicy?
Przede wszystkim pozwala mieszkańcom poznać stanowiska wszystkich głównych uczestników sporu.
Mieszkańcy przedstawili wyniki badań i oczekują ograniczenia uciążliwości. PZŁ zapowiada własną dokumentację oraz podkreśla znaczenie szkoleń. Miasto czeka na przegląd ekologiczny, którego termin przedłożenia upływa 31 grudnia.
Nie wyjaśniono natomiast kilku istotnych kwestii.
Kiedy dokładnie mieszkańcy poznają wyniki pomiarów przygotowanych na zlecenie PZŁ? Czy oba zestawy badań będzie można bezpośrednio porównać? I jakie działania podejmie miasto po otrzymaniu dokumentacji?
Na te pytania nadal nie ma odpowiedzi.
Sam przegląd ekologiczny PZŁ nie będzie przecież równoznaczny z wyciszeniem strzelnicy. Kluczowe będzie to, jakie wnioski wyciągną z niego odpowiedzialne instytucje i czy pojawią się konkretne rozwiązania techniczne lub organizacyjne.
Reportaż TVP3 o strzelnicy pokazuje również, że sprawa nie sprowadza się do sporu zwolenników i przeciwników strzelectwa. Chodzi o znalezienie sposobu, aby działalność obiektu nie oznaczała nadmiernych uciążliwości dla jego sąsiadów.
Strzelnica przy Rzęsie nadal działa, mieszkańcy nadal zgłaszają hałas, a miasto czeka na dokumentację, która ma pomóc ocenić skalę problemu.
A jak wygląda to z Twojej perspektywy?
Czy w ostatnich latach wystrzały rzeczywiście stały się bardziej odczuwalne? I czego oczekujesz od Polskiego Związku Łowieckiego oraz władz miasta po 31 grudnia?
ForumSiemiona, materiały redakcyjne z 15 listopada 2026 r.: opis reportażu i transkrypcja fragmentu „Aktualności” TVP3 Katowice.
Autorzy: zespół redakcyjny ForumSiemiona.pl. Tworzymy niezależne treści o sprawach lokalnych, opierając się na faktach, dokumentach i doświadczeniach mieszkańców. Interesuje nas przejrzystość procesów, odpowiedzialność instytucji publicznych i prywatnych oraz realna poprawa jakości życia w Siemianowicach Śląskich.
📌 Masz problem? Napisz do nas. ForumSiemiona.pl to przestrzeń, w której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy, nieprawidłowości i tematy wymagające nagłośnienia. Dotyczy to m.in. spraw związanych z: – 🏢 spółdzielniami i wspólnotami mieszkaniowymi, – 📄 zarządzaniem nieruchomościami i majątkiem wspólnym, – ⚖️ uchylaniem się od obowiązków prawnych lub statutowych, – 🚫 nadużyciami, brakiem transparentności i ignorowaniem głosu mieszkańców, – 🏛️ działaniami instytucji mających realny wpływ na codzienne życie lokalnej społeczności.
📎 Jeśli posiadasz dokumenty, nagrania, korespondencję, protokoły, uchwały lub inne materiały potwierdzające nieprawidłowości – prześlij je do redakcji. Każde zgłoszenie traktujemy indywidualnie, z naciskiem na rzetelność, weryfikację i odpowiedzialność.
🧭 ForumSiemiona.pl nie jest miejscem hejtu ani anonimowych oskarżeń. To przestrzeń dialogu, analizy i porządkowania spraw lokalnych. Zachęcamy do udziału w dyskusjach oraz współtworzenia działów tematycznych naszego Forum– w tym dotyczących 🏘️ mieszkalnictwa, 🤝 NGO i 🏙️ spraw miejskich – aby głos mieszkańców miał realne znaczenie.
Willa Fitznera przy dzisiejszej ulicy Fitznerów 3 zaczynała jako znacznie skromniejszy dom Wilhelma i jego rodziny. Zbudowana w 1859 roku, po rozbudowie w 1883 zyskała dodatkową kondygnację i pomieszczenia reprezentacyjne. Później przyszły pożar, odbudowa, podział na mieszkania i wreszcie renowacja, po której rezydencja otrzymała funkcję kulturalną.
Willa Fitznera w Siemianowicach od Frontu
Po pięciu częściach poświęconych początkom rodu, fabrykom i obu braciom pora przejść od zakładów przemysłowych do rodzinnego domu. Historia tego budynku pokazuje, jak zmieniały się potrzeby Fitznerów, a następnie sposób korzystania z pozostawionej przez nich przestrzeni.
Przeczytaj również poprzednie części z serii „Dzieje Fitznerów”
Główna część budynku była parterowa. Towarzyszył jej piętrowy aneks od strony południowej, przez co dom już wtedy miał niesymetryczną bryłę. Narodowy Instytut Dziedzictwa zaznacza, że autor pierwotnego projektu pozostaje nieznany.
Warto zatrzymać się przy tej dacie. Dom powstał dziesięć lat przed fabryką kotłów z 1869 roku, opisaną w trzeciej części cyklu. Jego początki należą więc do wcześniejszego etapu rodzinnej działalności. Dzisiejszy wygląd rezydencji jest wynikiem późniejszych przebudów.
Rok 1883: więcej miejsca dla rodziny i gości
Rodzina Wilhelma była liczna, a gospodarz prowadził ożywione życie towarzyskie. Muzealne opracowanie wskazuje te okoliczności jako tło powiększenia domu. W 1883 roku przeprowadzono dużą rozbudowę.
Nad parterową częścią pojawiło się piętro. Od północy dobudowano aneks z klatką schodową i wieżyczką widokową, a od południa część mieszczącą salę reprezentacyjną oraz oranżerię. Z sali, przez werandę, można było zejść do ogrodu ciągnącego się w kierunku fabryki kotłów.
Willa Fitznera łączyła odtąd rozbudowane zaplecze mieszkalne z przestrzenią do przyjmowania gości. Sala, oranżeria i ogród stanowiły ważną część tego założenia. Opowiadając o domu, trzeba więc wyobrazić sobie również jego dawne otoczenie i przejścia pomiędzy wnętrzem a ogrodem.
Wystrój pomieszczeń zasługuje na osobną opowieść. W tej części pozostajemy przy przemianach budynku; dekoracje i prace Josepha Langera będą tematem następnego odcinka.
Pożar, odbudowa i mieszkania w dawnej rezydencji
Kolejny przełom przyniósł 1901 rok. Według opisu NID znaczną część budynku zniszczył pożar. Odbudowa trwała około dwóch lat i wpłynęła zarówno na zewnętrzną bryłę, jak i układ oraz dekoracje wnętrz.
Willa Fitznera przy ul. Fitznerów 3 przed kompleksową renowacją. Najprawdopodobniej 30 stycznia 2008 roku. Fot. ze zbiorów Franciszka D
Późniejsze zmiany wiązały się już z innym sposobem użytkowania domu. W okresie II wojny światowej obiekt przekształcano, a dawne pomieszczenia podzielono na mieszkania. Historia opublikowana przez Siemianowickie Centrum Kultury podaje, że po wojnie budynek znalazł się pod zarządem Huty Jedność, a następnie część parteru trafiła w ręce prywatne.
Reprezentacyjne przestrzenie rodzinnego domu służyły więc kolejnym mieszkańcom w zupełnie innych warunkach. To również część historii willi, potrzebna do zrozumienia jej późniejszego stanu i zakresu renowacji.
Willa Fitznera wraca do życia kulturalnego
W 2009 roku obiekt przejęła gmina Siemianowice Śląskie. Rozpoczęły się prace renowacyjne i przygotowania do nadania mu funkcji kulturalnej. SCK wskazuje 2010 rok jako datę oddania odrestaurowanej willi do użytku.
Te daty oznaczają dwa kolejne etapy: przejęcie budynku przez miasto oraz zakończenie prac i udostępnienie go w nowej roli. Dziś działa tu jeden z obiektów Siemianowickiego Centrum Kultury, goszczący koncerty i spotkania.
Willa Fitznera zachowała nazwisko dawnych gospodarzy, choć przez lata wielokrotnie zmieniała wygląd i przeznaczenie. Przejście od rodzinnego domu do miejsca dostępnego mieszkańcom jest kolejnym rozdziałem jej historii, dopisanym ponad półtora wieku po rozpoczęciu budowy.
W części siódmej zajrzymy do wnętrz: sali reprezentacyjnej, świetlików i dekoracji związanych z Josephem Langerem.
Czy pamiętacie willę sprzed renowacji z lat 2009–2010? A może macie fotografie pokazujące dawny wygląd budynku, jego wnętrza albo otoczenie?
Narodowy Instytut Dziedzictwa, „Pałacyk Fitznera”, Zabytek.pl: adres, pierwotny budynek, nieustalone autorstwo projektu, pożar i odbudowa.
Siemianowickie Centrum Kultury, „Historia” Willi Fitznera: użytkowanie budynku w XX wieku, przejęcie przez miasto w 2009 roku i oddanie do użytku po renowacji w 2010 roku.
Pomóż tworzyć Kroniki Siemianowic
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce? Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.
Ruszyła ósma edycja kampanii „Zobacz, czym oddychasz”. Mobilne płuca odwiedzą 30 miejscowości, ale na opublikowanej trasie nie ma Siemianowic Śląskich. Są za to Mysłowice, Imielin i Radzionków. Czy nasze miasto starało się o udział? To pytanie pozostaje bez ustalonej odpowiedzi.
Polski Alarm Smogowy ogłosił start kolejnej odsłony akcji w komunikacie z 13 listopada. Organizator chce dotrzeć przede wszystkim do mniejszych miejscowości, w których często brakuje bieżących informacji o jakości powietrza. Wizycie instalacji mają towarzyszyć lokalne działania edukacyjne.
Z opublikowanego harmonogramu wynika, że w Mysłowicach płuca pojawią się od 29 grudnia 2026 do 26 stycznia 2027 roku, w Imielinie od 27 stycznia do 24 lutego, a w Radzionkowie od 25 lutego do 26 marca. Siemianowic na tej liście nie ma.
Jak działają mobilne płuca?
To około dwumetrowy model pokryty białą tkaniną filtracyjną. Wentylatory przepuszczają przez nią powietrze, a zanieczyszczenia osadzają się na materiale, stopniowo zmieniając jego kolor. Instalacja pozostaje w danej miejscowości mniej więcej miesiąc.
Taki pokaz ma prostą zaletę: przyciąga uwagę także osób, które nie zaglądają do tabel pomiarowych. Może być punktem wyjścia do rozmowy o ogrzewaniu, wymianie starych pieców i tym, gdzie szukać pomocy. Sama makieta nie zastępuje jednak pomiarów stężeń ani działań ograniczających emisję.
Czy Siemianowice zgłosiły się do kampanii?
Udział gmin nie był automatyczny. Polski Alarm Smogowy ogłosił nabór 22 czerwca 2026 roku, a termin składania zgłoszeń upływał 20 lipca. Według opublikowanych zasad komisja oceniała plan lokalnej kampanii, pomysły na zaangażowanie mieszkańców i dodatkowe wydarzenia.
Brak miasta na trasie nie dowodzi więc, że urząd nie był zainteresowany. Zgłoszenie mogło nie zostać wybrane. Bez informacji o tym, czy Siemianowice aplikowały i jaki był wynik, nie ma podstaw do przypisywania komukolwiek zaniedbania.
Są natomiast konkretne pytania, na które warto uzyskać odpowiedź:
Czy miasto złożyło zgłoszenie do ósmej edycji kampanii?
Jeśli tak, jaki był wynik i czy podano powód niewybrania zgłoszenia?
Jeśli nie, dlaczego nie zdecydowano się na udział w naborze?
Czy urząd rozważa kontakt z organizatorem w sprawie kolejnej edycji lub innej formy współpracy?
Nie wiadomo również, czy w obecnym sezonie możliwe jest jeszcze rozszerzenie trasy. Opublikowany harmonogram nie daje podstaw, żeby obiecywać dodatkowy termin.
W innych gminach inicjatywa wychodzi także od radnych
Ciekawy przykład jest w gminie Kuźnia Raciborska. Według informacji tamtejszego urzędu sprowadzenie instalacji do Rud było inicjatywą radnych Sylwii Brzezickiej-Tesarczyk i Urszuli Choroby. Model ustawiono przy szkole podstawowej, gdzie można go oglądać do 1 grudnia.
To przykład, który warto rozważyć również u nas. Wokół takiej instalacji można zorganizować spotkania dla mieszkańców, zajęcia szkolne czy rozmowę z doradcą o dostępnych formach wsparcia. Nie trzeba ograniczać się do postawienia makiety i zrobienia zdjęcia na otwarciu.
Co już działa w Siemianowicach?
Na miejskiej stronie Programu Ochrony Powietrza dostępne są odnośniki do informacji o jakości powietrza i uchwale antysmogowej. Urząd informuje też o prowadzeniu punktu konsultacyjno-informacyjnego programu „Czyste Powietrze” dla właścicieli domów jednorodzinnych.
Na konsultację można umówić się w Wydziale Ochrony Środowiska przy ul. Michałkowickiej 105, pod numerem 32 760 54 60.
Brak mobilnych płuc nie oznacza zatem braku wszystkich działań dotyczących powietrza. Pozostaje pytanie, czy istniejącą pomoc można byłoby połączyć z akcją, która zainteresuje nią więcej mieszkańców.
Instalacja sama nie oczyści miasta. Może jednak sprawić, że ktoś zatrzyma się przy niej, zapyta o swój piec albo dowie się, gdzie uzyskać wsparcie. Dlatego warto ustalić, czy Siemianowice próbowały znaleźć się na trasie i czy jest szansa na udział w przyszłości.
Czy taka instalacja powinna stanąć również w Siemianowicach? Gdzie dotarłaby do największej liczby mieszkańców?
Autorzy: zespół redakcyjny ForumSiemiona.pl. Tworzymy niezależne treści o sprawach lokalnych, opierając się na faktach, dokumentach i doświadczeniach mieszkańców. Interesuje nas przejrzystość procesów, odpowiedzialność instytucji publicznych i prywatnych oraz realna poprawa jakości życia w Siemianowicach Śląskich.
📌 Masz problem? Napisz do nas. ForumSiemiona.pl to przestrzeń, w której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy, nieprawidłowości i tematy wymagające nagłośnienia. Dotyczy to m.in. spraw związanych z: – 🏢 spółdzielniami i wspólnotami mieszkaniowymi, – 📄 zarządzaniem nieruchomościami i majątkiem wspólnym, – ⚖️ uchylaniem się od obowiązków prawnych lub statutowych, – 🚫 nadużyciami, brakiem transparentności i ignorowaniem głosu mieszkańców, – 🏛️ działaniami instytucji mających realny wpływ na codzienne życie lokalnej społeczności.
📎 Jeśli posiadasz dokumenty, nagrania, korespondencję, protokoły, uchwały lub inne materiały potwierdzające nieprawidłowości – prześlij je do redakcji. Każde zgłoszenie traktujemy indywidualnie, z naciskiem na rzetelność, weryfikację i odpowiedzialność.
🧭 ForumSiemiona.pl nie jest miejscem hejtu ani anonimowych oskarżeń. To przestrzeń dialogu, analizy i porządkowania spraw lokalnych. Zachęcamy do udziału w dyskusjach oraz współtworzenia działów tematycznych naszego Forum– w tym dotyczących 🏘️ mieszkalnictwa, 🤝 NGO i 🏙️ spraw miejskich – aby głos mieszkańców miał realne znaczenie.
W piątek 13 listopada Rafał Piech spotkał się z Ewą Zajączkowską-Hernik. Rozmawiali o samorządzie, budowaniu ogólnopolskich struktur i wspólnych konserwatywnych wartościach. Ich publiczne wypowiedzi dają jednak powód do szerszego pytania: gdzie kończy się krytyka władzy, a zaczyna populizm, który z obywatelskich obaw robi polityczne paliwo?
Opowieść o masonerii kontrolującej świat, ostrzeżenia przed szczepieniami, przymusowymi remontami czy establishmentem działającym przeciw obywatelom dotyczą różnych spraw. Łączy je możliwość przedstawienia polityka jako obrońcy zwykłych ludzi przed potężnym przeciwnikiem. Warto przyjrzeć się temu mechanizmowi równie uważnie jak poszczególnym twierdzeniom.
Czym właściwie jest populizm?
W codziennej kłótni politycznej populistą bywa nazywany każdy, kto obiecuje zbyt wiele albo mówi rzeczy, które podobają się wyborcom. Tak szeroka definicja niewiele jednak wyjaśnia.
Politolog Cas Mudde opisuje populizm jako przeciwstawienie dwóch przedstawianych jako jednolite obozów: moralnie dobrego ludu oraz skorumpowanej elity. Polityka ma w tym ujęciu realizować jedną wspólną wolę ludu. Problem zaczyna się tam, gdzie znika miejsce na to, że sami obywatele mogą mieć różne, równie uprawnione interesy i poglądy. Populizm może łączyć się z ideologiami prawicowymi i lewicowymi; sama krytyka elit nie przesądza jeszcze o jego występowaniu.
Jan-Werner Müller zwraca uwagę na jeszcze jeden element: roszczenie do wyłącznego reprezentowania prawdziwych interesów obywateli. Polityk przestaje mówić w imieniu części społeczeństwa i zaczyna sugerować, że tylko jego obóz ma moralne prawo występować w imieniu narodu. Przeciwnik staje się wtedy kimś, komu odmawia się prawa do reprezentowania innych obywateli.
Dlatego nie każda emocjonalna wypowiedź jest populizmem, a nie każdy błąd jest dowodem świadomego kłamstwa. Populizm, dezinformacja i teoria spiskowa to różne pojęcia, choć w konkretnym przekazie mogą się wzajemnie wzmacniać. W przypadku Piecha i Zajączkowskiej-Hernik można analizować poszczególne elementy tej retoryki. Samo zestawienie kilku wypowiedzi nie zastępuje badania całej ich działalności.
Zwykli obywatele kontra establishment
W rozmowie ze Stanowskim Zajączkowska-Hernik przedstawiała szeroko rozumiany proeuropejski establishment jako środowisko, które pod hasłami ochrony obywateli wprowadza rozwiązania służące eliminowaniu politycznej konkurencji. Mówiła też o państwie tworzącym przepisy wymierzone w zwykłych obywateli.
To fragmenty szczególnie istotne dla analizy populizmu: po jednej stronie pojawia się obywatel zagrożony przez system, po drugiej elity przypisujące sobie szlachetne intencje, ale mające działać na jego szkodę. Są to twierdzenia i oceny europosłanki, nie ustalenia dotyczące rzeczywistych zamiarów rządzących.
Obawa przed nadużyciami państwa może być całkowicie zasadna. Dziennikarze powinni kontrolować kompetencje ministrów, a obywatele pytać o możliwość odwołania od decyzji urzędnika. Różnica polega na tym, czy polityk wskazuje konkretny przepis, nadużycie i dowód, czy z wielu różnych spraw buduje ogólną opowieść o wrogim systemie. W tym drugim przypadku samo podejrzenie zaczyna pełnić funkcję wyjaśnienia.
Masoni i Wielki Reset: kto ma znać ukrytą prawdę?
W publikacji Wolność.TV z 31 sierpnia 2022 roku przytoczono wypowiedź Piecha, w której polecał książkę „Wielki Reset” jako wyjaśnienie działań globalistów i planu kontroli świata oraz człowieka. Według zamieszczonego zapisu zapewniał, że przedstawiane w niej twierdzenia opierają się na dokumentach, i odrzucał określenie ich teoriami spiskowymi. Wypowiedź łączyła ten obraz świata również z masonerią.
Trzeba uczciwie zaznaczyć zakres tego źródła: jest to zapis opublikowany przez portal przychylnie przedstawiający wypowiedź Piecha, ze wskazaniem pjj.tv jako źródła. Sam tekst nie dowodzi istnienia opisywanego planu globalnej kontroli.
Nazwa „Great Reset” rzeczywiście funkcjonowała publicznie. Światowe Forum Ekonomiczne ogłosiło inicjatywę pod tym hasłem 3 czerwca 2020 roku, przedstawiając ją jako propozycję zmian gospodarczych i społecznych po pandemii. Samo istnienie inicjatywy nie potwierdza jednak opowieści o masonerii sterującej światem.
Można krytykować wpływ wielkiego biznesu i pomysły z Davos. Gdy pojawia się twierdzenie o skoordynowanym planie kontroli ludzi, potrzebne są dowody pokazujące taki plan. Polecenie książki nie zamyka sprawy.
W tej opowieści można rozpoznać element spiskowego wyjaśniania polityki: za złożonymi wydarzeniami ma stać jeden ukryty zamiar potężnej grupy. W połączeniu z podziałem na zagrożonych obywateli i działające przeciw nim elity taki przekaz może wzmacniać retorykę populistyczną.
Polityk występujący jako osoba odsłaniająca ten zamiar zyskuje szczególną pozycję. Może być odbierany jako przewodnik, który rozumie to, czego inni jeszcze nie dostrzegają. To interpretacja konstrukcji przekazu, nie dowód świadomego oszukiwania odbiorców przez Piecha.
HPV: od zakazanej szczepionki do prawa rodzica
W analizowanej przez Demagoga wypowiedzi z czerwca 2026 roku Zajączkowska-Hernik przedstawiała szczepienie przeciw HPV jako eksperyment medyczny i mówiła o zakazach w wielu krajach. Organizacja oceniła to jako fałsz. Europejska Agencja Leków wskazuje, że zarejestrowane preparaty przeszły rygorystyczną ocenę i pozostają objęte monitoringiem bezpieczeństwa.
W wywiadzie ze Stanowskim widać, jak ten temat ewoluuje. Europosłanka najpierw mówi o wycofaniu szczepionek, następnie odczytuje informacje rozróżniające zawieszenie rekomendacji w Japonii, spadek liczby szczepień w Danii i Irlandii oraz wstrzymanie projektów badawczych w Indiach. Tych sytuacji nie można wrzucić do jednej kategorii powszechnego zakazu stosowania preparatu.
W przypadku Japonii jej ministerstwo zdrowia potwierdza czasowe wstrzymanie aktywnego rekomendowania szczepień od 2013 roku i wznowienie go w kwietniu 2022 roku.
Dalej rozmowa przesuwa się ku przymusowi szczepień i potrzebie spokojnej rozmowy lekarzy z rodzicami. Zajączkowska-Hernik podkreśla, że rodzic powinien otrzymać odpowiedzi na swoje wątpliwości, zamiast być traktowany jak wróg. Ten postulat jest zrozumiały, ale nie potwierdza wcześniejszego twierdzenia o zakazach.
Właśnie takie przesunięcie warto zauważać. Spór zaczyna się od sprawdzalnej informacji, a kończy na wartości, z którą łatwo się zgodzić. Odbiorca może wynieść z niego wrażenie, że polityk broni rodziców, podczas gdy zasadnicze pytanie o prawdziwość pierwotnej informacji schodzi na dalszy plan. Samo to nie stanowi definicji populizmu, ale może służyć budowaniu roli obrońcy obywatela przed instytucjami.
Remonty i konsultacje: realna obawa, zbyt daleki wniosek
Podobne rozróżnienie jest potrzebne w sprawie dyrektywy budynkowej. Koszty termomodernizacji i zakres krajowych obowiązków to poważne tematy. Według objaśnień Komisji Europejskiej sama dyrektywa nie nakłada jednak obowiązku renowacji na indywidualnych właścicieli domów. Dla zasobu mieszkalnego określa cele ograniczenia średniego zużycia energii, pozostawiając państwom wybór środków.
Demagog ocenił wypowiedź Zajączkowskiej-Hernik o przymusowych remontach i karach jako manipulację. Wskazał, że istnienie w dyrektywie przepisów o sankcjach nie oznacza automatycznej kary dla każdego właściciela mieszkania za brak remontu. To ocena zakresu unijnej dyrektywy, nie przegląd wszystkich aktualnych polskich przepisów.
Jeszcze wyraźniejszy jest przykład konsultacji edukacji zdrowotnej. Demagog zakwestionował zarzut europosłanki o ukrywaniu ich wyników, wskazując opublikowane dokumenty. Jeden z raportów MEN dostępnych w Rządowym Centrum Legislacji odnotowuje około 25 tys. protestów i sprzeciwów wobec przedmiotu.
Sprzeciw istniał i został opisany w publicznym dokumencie. Nadal można pytać, czy ministerstwo właściwie uwzględniło uwagi. Do twierdzenia, że wyniki ukryto, potrzebny jest jednak inny dowód. Gdy tę różnicę pominiemy, spór o decyzję urzędu staje się opowieścią o władzy celowo zatajającej prawdę przed obywatelami.
Czy samo ostrzeganie przed zagrożeniem jest populizmem?
Nie. Polityk powinien ostrzegać przed niebezpieczeństwem, jeśli ma do tego podstawy. Problem pojawia się wtedy, gdy rozmiar pewności w jego słowach wyprzedza dowody, a kolejne zagrożenia układają się w stały obraz obywatela otoczonego przez wrogie elity.
Pod koniec rozmowy w Kanale Zero Zajączkowska-Hernik zarzucała rządowi podtrzymywanie strachu, który ma skupiać obywateli wokół władzy. Gdy Stanowski zapytał, czy sugeruje sztuczne wywoływanie kryzysów, zastrzegła, że tego nie wie i że byłaby to daleko idąca teoria. Ostatecznie mówiła o wykorzystywaniu komunikatów o zagrożeniach. Nie należy przypisywać jej kategorycznej deklaracji, z której w rozmowie się wycofała.
Ten fragment stawia jednak zasadne pytanie o konsekwencję: czy polityk krytykujący zarządzanie strachem stosuje równie rygorystyczne wymagania do własnych ostrzeżeń o elitach, lekarzach i międzynarodowych instytucjach?
Podobnego rygoru wymaga wątek Ukrainy. Z transkrypcji wynika, że europosłanka przypisywała obu stronom działania rozszerzające konflikt po porozumieniach mińskich, ale nie potrafiła przywołać konkretnych przykładów działań Ukrainy. Jednocześnie wyraźnie uznała, że Rosja zaatakowała Ukrainę. Krytyka nie może pomijać tego zastrzeżenia ani zamieniać jej słów w niepotwierdzony cytat o prowokowaniu Rosji.
Brak odpowiedzi na pytanie o dowody pokazuje słabość argumentacji. Sam w sobie nie wystarcza, by nazwać całą wypowiedź populizmem.
Dlaczego warto rozpoznawać ten mechanizm?
Nie potrzeba naiwności ani braku wykształcenia, żeby obawiać się kosztów remontu, martwić o zdrowie dziecka czy nie ufać państwu po złych doświadczeniach. Pogardliwe traktowanie takich obaw tylko utrudnia rozmowę. Politycy mają prawo je reprezentować, a instytucje powinny umieć na nie odpowiadać.
W analizowanych przykładach ryzyko polega na połączeniu realnego niepokoju ze zbyt szeroką diagnozą: za problemami ma stać system działający przeciw zwykłym ludziom, a polityk ma być tym, który ich przed nim obroni. Wtedy łatwiej budować więź opartą na wspólnym przeciwniku, niż rozliczać konkretne rozwiązanie z kosztów, skutków i wykonalności. To publicystyczny wniosek z opisanych wypowiedzi, nie ustalenie dotyczące prywatnych motywacji ich autorów.
Warto więc pytać: co dokładnie ma się wydarzyć, z jakiego dokumentu to wynika i co podważyłoby przedstawioną tezę? A gdy pojawia się obietnica obrony obywateli, także o to, jak proponowane rozwiązanie ma działać w praktyce.
Wspólne wartości nie zwalniają z odpowiedzialności za słowa
Z relacji ze spotkania Piecha i Zajączkowskiej-Hernik wynika, że rozmawiali o samorządzie, ogólnopolskich strukturach i konserwatywnych wartościach. Nie wynika z niej zawarcie koalicji ani ustalony start Piecha do Sejmu.
Samo spotkanie nie jest problemem. Pytanie dotyczy jakości polityki, którą jego uczestnicy chcą proponować. Deklaracja patriotyzmu czy przywiązania do wiary nie potwierdza twierdzenia o szczepieniach, przepisach ani ukrytym planie kontroli świata. Z kolei poglądy konserwatywne same w sobie nie są dowodem populizmu.
Moim zdaniem od osób budujących ogólnopolskie zaplecze trzeba wymagać czegoś więcej niż umiejętności wskazania zagrożenia. Potrzebne są dowody, konkretne rozwiązania i gotowość poprawienia błędu. Także wtedy, gdy pierwotna opowieść dobrze pasowała do oczekiwań własnych wyborców.
Autorzy: zespół redakcyjny ForumSiemiona.pl. Tworzymy niezależne treści o sprawach lokalnych, opierając się na faktach, dokumentach i doświadczeniach mieszkańców. Interesuje nas przejrzystość procesów, odpowiedzialność instytucji publicznych i prywatnych oraz realna poprawa jakości życia w Siemianowicach Śląskich.
📌 Masz problem? Napisz do nas. ForumSiemiona.pl to przestrzeń, w której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy, nieprawidłowości i tematy wymagające nagłośnienia. Dotyczy to m.in. spraw związanych z: – 🏢 spółdzielniami i wspólnotami mieszkaniowymi, – 📄 zarządzaniem nieruchomościami i majątkiem wspólnym, – ⚖️ uchylaniem się od obowiązków prawnych lub statutowych, – 🚫 nadużyciami, brakiem transparentności i ignorowaniem głosu mieszkańców, – 🏛️ działaniami instytucji mających realny wpływ na codzienne życie lokalnej społeczności.
📎 Jeśli posiadasz dokumenty, nagrania, korespondencję, protokoły, uchwały lub inne materiały potwierdzające nieprawidłowości – prześlij je do redakcji. Każde zgłoszenie traktujemy indywidualnie, z naciskiem na rzetelność, weryfikację i odpowiedzialność.
🧭 ForumSiemiona.pl nie jest miejscem hejtu ani anonimowych oskarżeń. To przestrzeń dialogu, analizy i porządkowania spraw lokalnych. Zachęcamy do udziału w dyskusjach oraz współtworzenia działów tematycznych naszego Forum– w tym dotyczących 🏘️ mieszkalnictwa, 🤝 NGO i 🏙️ spraw miejskich – aby głos mieszkańców miał realne znaczenie.
Bracia Fitznerowie rozwijali dwa przedsiębiorstwa, ale ich działalności nie da się rozdzielić prostą kreską. Wilhelm zajmował się kotłami i konstrukcjami z blachy, Richard śrubami i nitami. Łączyły ich jednak nie tylko rodzinne pochodzenie: fabryki korzystały ze swoich wyrobów, a syn Wilhelma został dyrektorem zakładu stryja.
Po dwóch odcinkach poświęconych poszczególnym fabrykom pora spojrzeć na samych przedsiębiorców. Co różniło ich drogi, a co sprawiało, że mimo podziału majątku nadal jest to opowieść o jednej rodzinie?
Przeczytaj również poprzednie części z serii „Dzieje Fitznerów”
Bracia Fitznerowie: starszy Wilhelm i młodszy Richard
Wilhelm urodził się w 1833 roku w Gliwicach, Richard w 1850 roku w Laurahütte. Należeli do tego samego pokolenia rodziny, ale dzieliła ich znaczna różnica wieku. Ich ojcem był Johann Wilhelm, mistrz kowalski, od którego zaczęła się ta przemysłowa historia.
O przygotowaniu zawodowym starszego brata wiadomo więcej z biogramu Alfonsa Perlicka w „Neue Deutsche Biographie”. Wilhelm odbył trzyletnią praktykę w zakładach Borsiga w Berlinie i Ruffera we Wrocławiu. Do rozwoju rodzinnego przedsiębiorstwa wnosił więc również doświadczenie zdobyte poza Laurahütte.
W 1874 roku przekazał Richardowi Fabrykę Nitów. Tak podział rodzinnego majątku opisuje Muzeum Miejskie w biogramie młodszego brata. Od tego miejsca ich działalność przemysłowa miała dwa główne kierunki.
Wilhelm
Richard
Lata życia
1833–1905
1850–1895
Główny zakład
Fabryka Kotłów Parowych
Fabryka Śrub i Nitów
Kierunek rozwoju
Kotlarstwo, spawanie i konstrukcje z blachy
Poszerzanie oferty elementów złącznych
Przykład rozszerzenia działalności
Przedsięwzięcie z Konradem Gamperem w Sosnowcu
Wyroby dla kolei, przemysłu okrętowego i łączności
Zestawienie opiera się na biogramach Perlicka i Muzeum Miejskiego. Pokazuje zakres działalności, nie porównanie wielkości majątków ani zysków przedsiębiorstw.
Dwie specjalizacje, powiązane przedsiębiorstwa
Wilhelm rozwijał zakład wymagający obróbki i łączenia blach oraz wykonywania kotłów, rur i zbiorników. Z jego działalnością wiązały się inwestycje w nowe technologie i udział w przedsięwzięciu poza miejscową fabryką. Richard rozbudowywał ofertę śrub, nitów i innych elementów potrzebnych kolejnym branżom.
Bracia Fitznerowie działali zatem w różnych specjalizacjach. Nie oznaczało to jednak zerwania powiązań między zakładami. Małgorzata Derus w „Siemianowickim Roczniku Muzealnym” nr 4 wskazuje, że kotły Wilhelma pracowały także w Fabryce Śrub i Nitów Richarda. Jeden rodzinny zakład był więc odbiorcą wyposażenia wytwarzanego przez drugi.
Jeszcze wyraźniej widać tę więź w osobie Maxa, syna Wilhelma. Został on dyrektorem fabryki związanej z Richardem. Następne pokolenie nie było zatem przypisane wyłącznie do przedsiębiorstwa ojca. Szczegółom działalności Maxa będzie poświęcona dziewiąta część cyklu.
Sam podział majątku nie daje podstaw do opowieści o rywalizacji lub konflikcie. Wykorzystane opracowania dokumentują różne kierunki działalności i rodzinne powiązania, ale nie pozwalają odtworzyć prywatnych relacji braci.
Bracia Fitznerowie poza bramami fabryk
Różnice pojawiły się także w ich roli w miejscowości. Richard pełnił honorowo funkcję pierwszego naczelnika samodzielnej gminy Laurahütte w latach 1890–1895. Oprócz prowadzenia przedsiębiorstwa uczestniczył więc bezpośrednio w zarządzaniu gminą.
Jednocześnie obaj angażowali się w przedsięwzięcia społeczne. Muzealne opracowania wskazują między innymi na wspólną fundację dzwonów dla budowanego kościoła ewangelickiego. Ten wątek rozwinie się w części poświęconej ich działalności na rzecz mieszkańców.
Bracia Fitznerowie pozostawili po sobie różne przedsiębiorstwa i różne biografie. Wspólna pozostaje historia rodziny, której wpływ na Laurahüttę obejmował produkcję, związki między zakładami i udział w życiu miejscowości. Dopiero zestawienie obu braci pozwala zobaczyć tę skalę bez sprowadzania wszystkiego do jednego „Fitznera”.
W szóstej części zajrzymy do Willi Fitznera: domu Wilhelma, który zmieniał się wraz z rozwojem rodziny i jej pozycji.
Z którym z braci kojarzyliście wcześniej nazwisko Fitzner? A może w rodzinnych opowieściach zachowało się rozróżnienie między zakładem Wilhelma a fabryką Richarda?
Muzeum Miejskie w Siemianowicach Śląskich, „Richard Fitzner”: daty życia Richarda, podział majątku, profil fabryki, rola Maxa i funkcja naczelnika gminy.
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce? Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.
Fabryka Nitów Fitznera zaczynała od wyrobów, które łatwo przeoczyć, opowiadając o wielkim przemyśle. Tymczasem jej oferta obejmowała śruby, nity i inne elementy dla kolei, budowy maszyn, mostów i okrętów. Pod zarządem Richarda zakład poszerzał produkcję, a jego historia prowadzi do nazwy dobrze znanej mieszkańcom: Fabryka Elementów Złącznych.
W poprzednim odcinku była fabryka kotłów Wilhelma. Teraz wracamy do drugiego przedsiębiorstwa rodziny, związanego z Kolonią Hugo i dzisiejszym rejonem ulic Matejki oraz Fabrycznej. W tej części najważniejsze będą wyroby zakładu i to, jak zmieniał się jego profil.
Przeczytaj również poprzednie części z serii „Dzieje Fitznerów”
Kalendarium Muzeum Miejskiego wskazuje 1868 rok jako datę założenia Fabryki Nitów. Sześć lat później, w 1874 roku, Wilhelm przekazał zakład młodszemu bratu. Richard rozwijał odtąd tę gałąź rodzinnych interesów.
Według muzealnego biogramu Richarda produkcję rozszerzono o śruby i nakrętki, a nazwę zmieniono na „R. Fitzner”, z niemieckim określeniem fabryki śrub i nitów. Nie była to wyłącznie zmiana szyldu. Nazwa odzwierciedlała szerszy asortyment.
Od 1880 roku opracowanie wymienia wyroby związane z kolejnictwem: śruby do podkładów, gwoździe do szyn, sworznie i śruby hakowe. W kolejnych latach doszły śruby do statków, a produkcja elementów ocynkowanych otworzyła zakładowi rynek przemysłu telefonicznego, telegraficznego i kablowego.
Fabryka Nitów Fitznera rozwijała się więc wraz z potrzebami różnych branż. W jej historii spotykają się kolej, przemysł maszynowy i rozbudowa łączności. Zamiast jednego rodzaju produktu pojawia się coraz szersza grupa metalowych elementów potrzebnych innym zakładom.
Co produkowano? Ślad w międzywojennym spisie
Konkretny obraz późniejszej oferty zachował się w wydawnictwie „Przemysł górniczo-hutniczy Polskiego Górnego Śląska”, przygotowanym przez Górnośląski Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych. Fabrykę śrub i nitów Fitznera opisano w nim osobno od firmy W. Fitzner produkującej kotły.
Spis wymienia drobne wyroby żelazne, surowe, obrobione i ocynkowane, przeznaczone do budowy maszyn, okrętów, mostów, kolei, telegrafów, wagonów i lokomotyw. Wśród produktów znalazły się:
śruby, nakrętki i sworznie,
nity do konstrukcji okrętowych, kotłów i mostów,
gwoździe szynowe,
podpory do izolatorów,
śruby hamulcowe i haki sprzęgowe.
W zestawieniu, którego dane odnoszą się do 1922 roku, podano produkcję drobnych artykułów żelaznych w ilości około 6 tysięcy ton. To liczba pozwalająca zobaczyć skalę działalności: niewielkie pojedyncze wyroby składały się na tysiące ton produkcji.
Jest to jednak obraz zakładu z późniejszego okresu. Richard zmarł w 1895 roku. Międzywojennego asortymentu i wielkości produkcji nie należy w całości przypisywać jego osobistemu zarządzaniu. Muzealny biogram wskazuje, że dyrektorem fabryki został również jego bratanek Max, syn Wilhelma. Do niego wrócimy w osobnej części cyklu.
Fabryka Nitów Fitznera i późniejsza nazwa FEZ
Na przestrzeni lat zakład występował pod różnymi nazwami. Muzealne kalendarium wymienia Fitznerowską Fabrykę Śrub i Nitów, następnie Siemianowicką Fabrykę Śrub i Nitów, a od 1987 roku Fabrykę Elementów Złącznych.
To wyjaśnia, dlaczego w rodzinnych dokumentach mogą pojawiać się różne określenia związane z historią tego przedsiębiorstwa. Nazwa FEZ należy już do znacznie późniejszej epoki niż działalność Richarda, ale odsyła do zakładu, którego początki muzeum wiąże z 1868 rokiem.
Fabryka Nitów Fitznera pozostawiła więc ślad nie tylko w historii przemysłowego rodu. Jej kolejne nazwy wracają w świadectwach pracy, wspomnieniach i opowieściach mieszkańców. Za historią właścicieli jest również historia ludzi, którzy przez następne pokolenia przychodzili do tego zakładu do pracy.
W piątej części zestawimy działalność Wilhelma i Richarda: dwóch braci, którzy rozwijali różne gałęzie rodzinnego przemysłu.
Czy ktoś z waszych bliskich pracował w Siemianowickiej Fabryce Śrub i Nitów albo w FEZ? Jakie wydziały, stanowiska i nazwy wyrobów zachowały się w rodzinnych wspomnieniach?
Źródła
Muzeum Miejskie w Siemianowicach Śląskich, „Richard Fitzner”: przejęcie zakładu, rozszerzenie produkcji, data śmierci Richarda i rola Maxa.
Historia miasta nie znajduje się tylko w archiwach. Często leży również w rodzinnych albumach, starych dokumentach i we wspomnieniach mieszkańców.
Jeśli masz stare fotografie Siemianowic Śląskich, pocztówki, dokumenty albo informacje, które mogą uzupełnić tę historię, podziel się nimi z nami. Szczególnie cenne są materiały, których nie ma jeszcze w zbiorach publicznych.
Masz dodatkowe informacje lub pamiętasz to miejsce? Dołącz do dyskusji w dziale Kroniki Siemianowic
Każdy materiał przed publikacją staramy się możliwie dokładnie opisać i zweryfikować. Jeśli zauważysz błąd lub posiadasz informacje, które pozwolą uzupełnić Kronikę, daj nam znać.
Kroniki Siemianowic – wspólnie zachowujemy pamięć o mieście.
Zarządzaj zgodą
W duchu przejrzystości i szacunku dla Twojej prywatności, korzystamy z technologii takich jak pliki cookie, aby nasze forum działało sprawnie i bezpiecznie. Twoja zgoda pozwala nam lepiej rozumieć, jak rozwijają się nasze dyskusje, co pomaga nam budować lepszą wspólną przestrzeń. Szanujemy Twój wybór – możesz odrzucić te technologie w dowolnym momencie, pamiętając, że może to wpłynąć na działanie niektórych funkcji serwisu
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.